bn Ebi eybe – Hadis 24

باب الأدعية

Bab: Dualar Dua’ya Dair Esaslar ve Dua Etme Şekil ve Adabı [ 866 ] أخبرنا أحمد بن علي بن المثنى بخبر غريب قال حدثنا قطن بن نسير الصيرفي قال حدثنا جعفر بن سليمان قال حدثنا ثابت عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم يسأل أحدكم حاجته كلها حتى شسع نعله إذا انقطع 866- Enes der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): “Sizden biri Rabbinden bütün ihtiyaçlarını istesin. Hatta kopan ayakkabı bağını bile” buyurdu. [Tahric:] Elbani: Zayıf (es-Silsiletu’d-daife 1362); Şuayb: İsnadı zayıftır. Tirmizi 3612; Bak hadis no: 894, 895. [ 867 ] أخبرنا أبو خليفة قال حدثنا أبو الوليد قال حدثنا الأسود بن شيبان عن أبي نوفل بن أبي عقرب عن عائشة قالت كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يعجبه الجوامع من الدعاء قال أبو حاتم أبو نوفل اسمه معاوية بن مسلم بن أبي عقرب من أهل البصرة 867- Hz. Aişe der ki: “Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) özlü sözlerle dua etmeyi severdi.” Ebu Hatim der ki: “Ebu Nevfel’in adı Muaviye b. Müslim b. Ebi Akreb olup Basra ahalisindendir.” [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 1332); Şuayb: İsnadı Müslim’in şartınca sahih. Ahmed 6/148, 6/189; Ebu Davud 1482.

ذكر ما يجب أن يكون قصد المرء في جوامع دعائه وبيان أحواله له

Kişinin Şahsına ve Ahvaline Yönelik Duada Bulunmasının Gerekliliği [ 868 ] أخبرنا محمد بن إسحاق بن إبراهيم مولى ثقيف حدثنا محمد بن عمرو زنيج حدثنا جرير بن عبد الحميد عن الأعمش عن أبي صالح عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لرجل ما تقول في الصلاة فقال أتشهد ثم أقول اللهم إني أسألك الجنة وأعوذ بك من النار أنا والله ما أحسن دندنتك ولا دندنة معاذ فقال صلى الله عليه وسلم حولها ندندن 868- Ebu Hureyre der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem), bir adama: “Namazda ne okuyorsun?” diye sordu. Adam: “Şahadet getiriyorum. Sonra da: ”Allahümme innı es’eluke’l-cennete ve euzu bike mine’n-nari (= Allahım! Senden Cennet’i istiyorum ve (Cehennemdeki) ateşten de sana sığınırım)” diyorum. Fakat senin ve Muaz’ın mırıldandıklarını beceremiyorum” dedi. Bunun üzerine Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem): “Biz de benzer şeyler (senin gibi Cennet ve Cehennem ile ilgili şeyler) mırıldanıyoruz” buyurdu. [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 757); Şuayb: İsnadı Müslim’in şartınca sahih. Ahmed 3/474; Ebu Davud 792; İbn Mace 910.

ذكر الأمر للمرء أن يسأل ربه جل وعلا جوامع الخير ويتعوذ به من جوامع الشر

Kişiye, Bütün Hayırları Rabbinden isteyip Tüm Şerlerden de Ona Sığınmasının Emredilmesi [ 869 ] أخبرنا أبو خليفة ما لا أحصي من مرة قال حدثنا موسى بن إسماعيل قال حدثنا بن سلمة عن الجريري عن أم كلثوم بنت أبي بكر عن عائشة أن رسول الله صلى الله عليه وسلم علمها أن تقول اللهم إني أسألك من الخير كله عاجله وآجله ما علمت منه وما لم أعلم وأعوذ بك من الشر كله عاجله وآجله ما علمت منه وما لم أعلم اللهم إني أسألك من الخير ما سألك عبدك ونبيك وأعوذ بك من الشر ما عاذ به عبدك ونبيك وأسألك الجنة وما قرب إليها من قول وعمل وأعوذ بك من النار وما قرب إليها من قول وعمل وأسألك أن تجعل كل قضاء قضيته لي خيرا 869- Hz. Aişe bildiriyor: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bana şöyle dua etmeyi öğretti: “Allahım! Yakın ve uzak, bildiğim ve bilmediğim hayırların tümünden istiyorum. Yakın ve uzak, bildiğim ve bilmediğim kötülüklerden sana sığınırım. Allahım! Kulun ve Resulünün senden istemiş olduğu hayırlardan ben de istiyorum. Kulun ve Resulünün sana sığındığı kötülüklerden ben de sana sığınırım. Yine senden Cenneti ve ona götürecek sözleri ve amelleri istiyorum. Ateşten ve ateşe götürecek sözlerden ve amellerden sana sığınırım. Bana takdir ettiğin her şeyi hakkımda hayırlı kılmanı istiyorum.” [Tahric:] Elbaani: Sahih (es-Silsiletu’s-sahiha 1542); Şuayb: Ravileri güvenilir kimselerdir. Ahmed 6/134; İbn Mace 3846.

ذكر البيان بأن دعاء المرء لله جل وعلا من أكرم الأشياء عليه

Kişinin Duasının Ona Bahşedilmiş En Değerli Şeylerden Sayılması [ 870 ] أخبرنا أبو خليفة قال حدثنا عمرو بن مرزوق قال حدثنا عمران القطان عن قتادة عن سعيد بن أبي الحسن أخي الحسن عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ليس شيء أكرم على الله من الدعاء 870- Ebu Hureyre, Resulullah’ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: “Allah katında duadan daha değerli bir şey yoktur.” [Tahric:] Elbani: Hasen (et-Ta’liku’r-rağib 2/271; Mişkat 2232); Şuayb: İsnadı hasendir. Ahmed 2/362; Tirmizi 3370; İbn Mace 3829.

ذكر رجاء النجاة من الآفات لمن دام على الدعاء في أوقاته

Vaktinde Yapılan Dua Sayesinde Felaketlerden Kurtulma Beklentisi [ 871 ] أخبرنا عبد الرحمن بن محمد بن علي بن زهير الجرجاني قال حدثنا أبي قال حدثنا هوذة بن حليفة قال حدثنا عمر بن محمد هو بن زيد بن عبد الله بن عمر بن الخطاب عن ثابت عن أنس قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لا تعجزوا في الدعاء فإنه لن يهلك مع الدعاء أحد 871- Enes, Resulullah’ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: “Dua etmekten geri durmayın. Çünkü dua oldukça hiç kimse helak olmaz.” [Tahric:] Elbani: Çok zayıf (es-Silsiletu’d-daife 843); Şuayb: İsnadı zayıflır. ‘ndir.

ذكر الإخبار عما يستحب للمرء من المواظبة على الدعاء والبر

Kişinin Dua ve iyilik Yapmaya çalışmasının Müstehaplığı [ 872 ] أخبرنا أحمد بن علي بن المثنى حدثنا أبو خيثمة حدثنا وكيع عن سفيان عن عبد الله بن عيسى عن عبد الله بن أبي الجعد عن ثوبان قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم إن الرجل ليحرم الرزق بالذنب يصيبه ولا يرد القدر إلا بالدعاء ولا يزيد في العمر إلا البر 872- Sevban’ın bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmaktadır: ”Kişi, ancak işlemiş olduğu günah sebebiyle rızıktan muhakkak mahrum edilir. Kader ancak dua ile değişir. Ömrü ise ancak iyilik uzatır.” [Tahric:] Elbani: Hasen liğayrihi (es-Silsiletu’s-sahiha 154); Şuayb: Hadis hasendir. Ahmed 5/277, 5/280, 5/282; İbn Mace 90.

قال أبو حاتم قوله صلى الله عليه وسلم في هذا الخبر لم يرد به عمومه وذاك أن الذنب لا يحرم الرزق الذي رزق العبد بل يكدر عليه صفاءه إذا فكر في تعقيب الحالة فيه ودوام المرء على الدعاء يطيب له ورود القضاء فكأنه رده لقلة حسه بألمه والبر يطيب العيش حتى كأنه يزاد في عمره بطيب عيشه وقلة تعذر ذلك في الأحوال

Ebu Hatim der ki: “Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bu sözünde günahların genelini kastetmiş değildir. Zira günah kişiye ihsan edilen rızka engel olmaz, ancak günahkar halini devam ettirmesi durumunda kendisine verilen bu rızkın bereketini göremez. Kişinin devamlı dua etmesi kendisine takdir edilen şeylerin güzel olmasına vesile olur. Duayla kaderini değiştirmesi maruz kalacağı kötü şeylerin acısını hafifletmesiyle gerçekleşir. İyilik de kişinin hayatının daha güzel olmasını sağlar. Genel olarak güzel bir hayat ve yaşama sahip olması da kişinin ömrünün uzaması gibidir.”

ذكر البيان بأن المرء إذا دعا الله جل وعلا بنية صحيحة وعمل مخلص قد يستجاب له دعاؤه وإن كان الشيء المسؤول معجزة

Dilediği Şeyin Gerçekleşmesi Bir Mucize Olsa Bile, Doğru Niyet ve Samimi Amelle Yaptığında Kişinin Duasının Kabul Edilmesi [ 873 ] أخبرنا الحسن بن سفيان حدثنا هدبة بن خالد حدثنا حماد بن سلمة أخبرنا ثابت عن عن عبد الرحمن بن أبي ليلى عن صهيب أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال كان ملك فيمن كان قبلكم له ساحر فلما كبر قال للملك إني قد كبرت فابعث إلي غلاما أعلمه السحر فبعث له غلاما يعلمه فكان في طريقه إذا سلك راهب فقعد إليه وسمع كلامه وأعجبه فكان إذا أتى الساحر ضربه وإذا رجع من عند الساحر قعد إلى الراهب وسمع كلامه فإذا أتى أهله ضربوه فشكا ذلك إلى الراهب فقال له إذا خشيت الساحر فقل حبسني أهلي وإذا خشيت أهلك فقل حبسني الساحر فبينما هو كذلك إذ أتى على دابة عظيمة قد حبست الناس فقال اليوم أعلم الراهب أفضل أم الساحر فأخذ حجرا ثم قال اللهم إن كان أمر الراهب أحب إليك من أمر الساحر فاقتل هذه الدابة حتى يمضي الناس فرماها فقتلها ومضى الناس فأتى الراهب فأخبره فقال له الراهب أي بني أنت اليوم أفضل مني وإنك ستبتلى فإن ابتليت فلا تدل علي فكان الغلام يبرىء الأكمة والأبرص ويداوي سائر الأدواء فسمع جليس للملك كان قد عمي فأتى الغلام بهدايا كثيرة فقال ما ها هنا لك أجمع إن أنت شفيتني قال إني لا أشفي أحدا إنما يشفي الله فإن آمنت بالله دعوت الله فشفاك فآمن بالله فشفاه الله فأتى الملك يمشي يجلس إليه كما كان يجلس فقال الملك فلان من رد عليك بصرك قال ربي قال ولك رب غيري قال ربي وربك واحد فلم يزل يعذبه حتى دل على الغلام فجيء بالغلام فقال له الملك أي بني قد بلغ من سحرك ما تبرىء الأكمة والأبرص وتفعل قال إني لا أشفي أحدا إنما يشفي الله فأخذه فلم يزل يعذبه حتى دل على الرهب فجيء بالراهب فقيل له ارجع عن دينك فأبى فدعا بالمنشار فوضع المنشار في مفرق رأسه فشق به حتى وقع شقاه ثم جيء بجليس الملك فقيل ارجع عن دينك فأبى فوضع المنشار في مفرق رأسه فشقه به حتى وقع شقاه ثم جيء بالغلام فقيل له ارجع عن دينك فأبى فدفعه إلى نفر من أصحابه فقال اذهبوا به إلى جبل كذا وكذا فاصعدوا به الجبل فإذا بلغتم ذروته فإن رجع عن دينه وإلا فاطرحوه فذهبوا به فصعدوا به الجبل فقال اللهم اكفنيهم بما شئت فرجف بهم الجبل فسقطوا وجاء يمشي إلى الملك فقال له الملك ما فعل أصحابك قال كفانيهم الله فدفعه إلى قوم من أصحابه فقال اذهبوا به فاحملوه في قرقور فوسطوا به البحر فلجوا به فإن رجع عن دينه وإلا فاقذفوه فذهبوا به فقال اللهم اكفنيهم بما شئت فانكفأت بهم السفينة وجاء يمشي إلى الملك فقال له الملك ما فعل أصحابك قال كفانيهم الله فقال للملك وإنك لست بقاتلي حتى تفعل ما آمرك به قال وما هو قال تجمع الناس في صعيد واحد وتصلبني على جذع ثم خذ سهما من كنانتك ثم ضع السهم في كبد القوس ثم قل بسم الله رب الغلام ثم ارمني فإنك إذا فعلت ذلك قتلتني فجمع الناس في صعيد واحد ثم صلبه على جذع ثم أخذ سهما من كنانته ثم وضع السهم في كبد قوسه ثم قال بسم الله رب الغلام ثم رماه فوقع السهم في صدغه فوضع يده في موضع السهم فمات فقال الناس آمنا برب الغلام آمنا برب الغلام ثلاثا فأتي الملك فقيل له أرأيت ما كنت تحذر قد والله نزل بك حذرك قد آمن الناس فأمر بالأخدود بأفواه السكك فخدت وأضرم النيران وقال من لم يرجع عن دينه فأحموه ففعلوا حتى جاءت امرأة ومعها صبي لها فتقاعست أن تقع فيها فقال لها الغلام يا أمه اصبري فإنك على الحق 873- Suheyb’in bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: ”Sizden önceki topluluklardan birinde, bir kral ve bu kralın da bir sihirbazı vardı. Sihirbaz yaşlandığı zaman, kral’a: ”Ben artık yaşlandım. Bana genç bir çocuk gönder de ona sihiri öğreteyim” dedi. Kral da sihir öğretmesi için ona bir genç yolladı. Kral ile Sihirbazın arasındaki yolda bir Rahib bulunurdu. Genç, Sihirbazın yanına giderken yolda bir Rahible karşılaştı ve Rahibin yanında oturup onun sözlerini dinledi. Rahibin sözlerini de çok beğendi. Bu şekilde sihirbaza giderken rahibin yanında oturduğu ve sözlerini dinlediği için geç kalır, sihirbaz da onu döver: ‘‘Neden geciktin?’‘ diye çıkışırdı. Evine gitmek için sihirbazın yanından ayrılınca yine rahibin yanına gidip oturur ve onun konuşmalarını dinlerdi. Geç geldiği için ailesi de onu döverdi. Genç bu durumu rahibe şikayet edince, rahip ona: “Sihirbaz seni döveceği zaman ona: ‘‘Ailem beni alıkoydu (ondan geç kaldım)” dersin. Ailen seni dövmek istediği zaman da: ‘‘Sihirbaz beni alıkoydu’‘ dersin” dedi. Genç bu şekilde gidip gelirken bir defasında insanları yollarından alıkoyan çok büyük hayvanla karşılaştı. içinden: ‘‘Allah katında sihirbaz mı daha üstün yoksa rahip mi, bunu işte bugün öğreneceğim’‘ dedi. Sonra eline bir taş aldı ve: ‘‘Allahım! Eğer rahibin durumu senin için sihirbazın durumundan daha sevimli ve rızana daha uygun ise bu taşla şu hayvanı öldür de insanlar yollarına gitsinler’‘ dedi. Ona taşı atınca hayvan öldü, insanlar da yollarına devam ettiler. Sonra genç çocuk, rahibin yanına gelince olanları ona anlattı. Rahib de ona: ‘‘Evladım! Sen benden daha üstün bir duruma gelmişsin. Ancak bazı belalara maruz kalacaksın ve eğer imtihana tabi tutulursan sakın benden kimseye bahsetme’‘ dedi. Genç çocuk, körleri ve alaca hastalarını da iyileştirmeye, insanlara her türlü hastalığa karşı şifa dağıtmaya başlamıştı. Kralın meclis arkadaşlarından biri kör olmuştu. Bunu duyunca gencin yanına birçok hediyeyle geldi ve: ‘‘Eğer beni de iyileştirirsen buradaki her şey senin olsun!’‘ dedi. Genç ise: ‘‘Ben kimseyi iyileştirmiyorum; fakat Yüce Allah şifa veriyor. Sen de iman edersen, Allah’a dua ederim. O da sana şifa verir” karşılığını verdi. Adam iman edince genç dua etti, Yüce Allah da ona şifa verdi. Sonra adam kralın yanına gelip her zaman oturduğu yerde oturdu. Kral ona: ‘‘Ey filan! Tekrar görmeni kim sağladı?’‘ diye sorunca, adam: ‘‘Rabbim!’‘ karşılığını verdi. Kral: ‘‘Senin benden başka rabbin mi var?’‘ diye sorunca, adam: ‘‘Hayır! Aksine her ikimizin de Rabbi olan Allah’‘ karşılığını verdi. Bunu deyince genç çocuğun adını verene kadar adam işkenceye tabi tutuldu. Bunun üzerine kral, genci yanına getirtti. Kral ona: ‘‘Evladım! Bana ulaştığına göre sihrinle körleri ve alaca hastalarını iyileştirecek dereceye ulaşmışsın, şöyle şöyle yapıyormuşsun’‘ deyince, genç: ‘‘Ben kimseyi iyileştirmiş değilim, ancak Yüce Allah iyileştiriyor’‘ karşılığını verdi. Kral genci de yakalattı ve rahibin adını verene kadar ona da işkence etti. Sonra rahibi yanına getirtti ve ona: ‘‘Dininden çık!’‘ dedi; ancak rahip bunu kabul etmedi. Bunun üzerine bir testere getirildi ve başının orta yerine konulup rahip ikiye kesildi, rahip iki parça halinde yere düştü. Sonra getirilen genç çocuğa: ”Dininden çık!’‘ dedi. Çocuk da kabul etmeyince, kral onu bazı adamlarına teslim etti ve onlara: ‘‘Bunu filan dağa götürüp dağın tepesine kadar çıkarın. Eğer dinini terk etmeyi yine kabul etmezse oradan aşağıya atın!’‘ dedi. Bunun üzerine çocuğu dağın tepesine çıkardılar. Çocuk: ‘‘Allahım! Dilediğin şekilde beni bunların şerrinden koru’‘ diye dua edince dağ sallandı ve bütün adamlar aşağıya düştü. Sonra çocuk yürüyerek kralın yanına geldi. Kral ona: ‘‘Yanındakilere ne oldu?’‘ diye sorunca, çocuk: ‘‘Yüce Allah beni onlardan korudu’‘ dedi. Bunun üzerine kral onu başka adamlara teslim etti ve: ‘‘Onu bir gemiye bindirin ve denizin ortasına götürün. Şayet dininden dönmezse denize atın!’‘ emrini verdi. Adamlar genci alıp denizin ortasına kadar götürdüler. Genç çocuk: ”Allahım! Dilediğin şekilde beni bunların şerrinden koru’‘ diye dua edince bütün adamlar boğuldu. Sonra genç çocuk yürüyerek kralın yanına geldi. Kral ona: ‘‘Yanındakilere ne oldu?’‘ diye sorunca, genç çocuk: ‘‘Yüce Allah beni onlardan korudu’‘ dedi. Sonra krala: ‘‘Sana söyleyeceğim şeyi yapmadan sen beni öldüremezsin! Ama sana diyeceğimi yaparsan öldürürsün’‘ dedi. Kral: ‘‘Ne o?’‘ diye sorunca, genç: “insanları bir yerde topla ve beni de bir kütüğün üzerine bağla. Sonra benim ok torbandan bir tane ok alıp yayın kirişine koy ve: ‘‘Bu gencin Rabbi olan Allah’ın adıyla’‘ diyerek oku bana at. Şayet bu şekilde yaparsan beni öldürebilirsin. Aksi halde beni öldüremeyeceksin” dedi. Bunun üzerine kral insnları bir yerde topladı, çocuğu bir kütüğün üzerine bağladı ve ok torbasından bir ok çekip yayın kirişine yerleştirdi ve: ‘‘Bu gencin Rabbi olan Allah’ın adıyla’‘ deyip oku fırlattı. Ok gidip gencin şakağına saplandı. Genç elini okun saplandığı yer olan şakağına koydu ve öldü. İnsanlar bunu görünce üç defa: ‘‘Bu gencin Rabbine iman ettik!’‘ demeye başladılar. Kralın adamları: ‘‘Korktuğun şey vardı ya! O korktuğun şeyi Yüce Allah başına getirdi. Zira bütün insanlar iman etti’‘ dediler. Bunun üzerine kral yol ağızlarında hendeklerin kazılmasını emretti. Hendekler kazılıp içlerinde de ateşler yakıldı. Kral: ‘‘Dininden dönenleri serbest bırakın, dönmeyenleri de ateşe atın!’‘ emrini verdi. Öyle yapmaya başladılar. Nihayet yanında küçük çocuğuyla bir kadın geldi ve ateşe düşmemek için geri çekilir gibi oldu. Bunun üzerine çocuğu (dile gelerek): ‘‘Anneciğim! Sabret, zira sen hak üzerindesin!’‘ dedi.” [Tahric:] Elbani: Sahih; Şuayb: İsnadı Müslim’in şartınca sahih. Ahmed 6/17, 6/18; Müslim 3005; Tirmizi 3340.

ذكر البيان بأن دعوة المظلوم تستجاب له لا محالة وإن أتى عليها البرهة من الدهر

Zaman Aşımına Uğrasa Bile Mazlumun Bedduasının Muhakkak Cevap Göreceği Hakkında [ 874 ] أخبرنا عمر بن سعيد بن سنان الطائي قال حدثنا فرج بن رواحة المنبجي قال حدثنا زهير بن معاوية قال حدثنا سعد الطائي قال حدثنا أبو المدلة أنه سمع أبا هريرة يقول قال رسول الله صلى الله عليه وسلم دعوة المظلوم تحمل على الغمام وتفتح لها أبواب السماوات ويقول الرب تبارك وتعالى وعزتي لأنصرنك ولو بعد حين قال أبو حاتم رضى الله تعالى عنه أبو المدلة اسمه عبيد الله مديني ثقة 874- Ebu Hureyre der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: “Mazlumun duası bulutların üzerine taşınır. Ona gökyüzünün kapıları açılır ve şanı Yüce Rabbimiz: ‘‘izzetime yemin olsun ki bir zaman sonra olsa dahi sana yardım edeceğim’‘ buyurur.” Ebu Hatim der ki: “Ebu’l-Mudille, Ubeydullah olup Medineli güvenilir bir ravidir.” [Tahric:] Elbani: Hasen liğayrihi (es-Silsiletu’s-sahiha 870); Şuayb: Hadis sahih liğayrihi’dir. Ahmed 2/304, 2/305; Tirmizi 3598; İbn Mace 1752. [ 875 ] أخبرنا محمد بن الحسن بن قتيبة قال حدثنا يزيد بن موهب قال أخبرنا بن وهب عن معروف بن سويد قال سمعت علي بن رباح يقول سمعت أبا هريرة يقول قال رسول الله صلى الله عليه وسلم اتقوا دعوة المظلوم 875- Ebu Hureyre, Resulullah’ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: “Mazlumun duasından sakının.” [Tahric:] Elbani: Sahih (es-Silsiletu’s-sahiha 870); Şuayb: İsnadı sahihtir.

قال أبو حاتم قوله صلى الله عليه وسلم اتقوا دعوة المظلوم أمر باتقاء دعوة المظلوم مراده الزجر عما تولد ذلك الدعاء منه وهو الظلم فزجر عن الشيء بالأمر بمجانبة ما تولد منه

Ebu Hatim der ki: “Resulullah’ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) “Mazlumun duasından sakının” sözü mazlumun bedduasından sakınma ve beddua etmesine sebep olacak şeylerden yani ona zulümden kaçınmaya yönelik bir emirdir. Böylesi bir bedduadan sakınma üzerinden buna sebep olacak şeylerden uzak durmayı emretmiştir.”

ذكر الإخبار عما يستحب للمرء عند إرادة الدعاء رفع اليدين

Dua Etmek isteyen Kişinin Ellerini Kaldırmasının Müstehaplığı [ 876 ] أخبرنا أحمد بن علي بن المثنى قال حدثنا خليفة بن خياط العصفري قال حدثنا بن أبي عدي قال حدثنا جعفر بن ميمون عن أبي عثمان النهدي عن سلمان الفارسي عن النبي صلى الله عليه وسلم قال إن ربكم حيي كريم يستحيي من عبده إذا رفع يديه إليه أن يردهما صفرا 876- Selman el-Farisi’nin bildirdiğine göre, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: “Rabbiniz o kadar cömerttir ki, ellerini açıp da dua eden kulunun ellerini boş çevirmeye haya eder.” [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahıh Ebu Davud 1337); Şuayb: İsnadı kavıdir. Ebu Davud 1488; Tirmizi 3556; İbn Mace 3865; Bak hadis no: 880.

ذكر الإباحة للمرء أن يرفع يديه عند الدعاء لله جل وعلا

Kişinin Dua Ederken Ellerini Kaldırmasının Mubahlığı [ 877 ] أخبرنا الحسين بن عبد الله بن يزيد القطان بالرقة حدثنا سهل بن صالح الأنطاكي قال أخبرنا يزيد بن هارون قال أخبرنا شعبة عن ثابت عن أنس قال كان النبي صلى الله عليه وسلم يرفع يديه في الدعاء حتى يرى بياض إبطيه 877- Enes der ki: “Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) dua edeceği zaman koltukaltları görünecek şekilde ellerini kaldırırdı.” [Tahric:] Elbani: Sahih (Mişkat 2253); Şuayb: İsnadı sahihtir. Ahmed 3/209; Buhari 1030; Müslim 895.

ذكر البيان بأن رفع اليدين في الدعاء يجب أن لا يجاوز بهما رأسه

Dua Sırasında Elleri Başı Geçmeyecek Kadar Kaldırmanın Gerekmesi [ 878 ] أخبرنا أحمد بن علي بن المثنى قال حدثنا هارون بن معروف قال حدثنا بن وهب قال أخبرني حيوة وعمر بن مالك عن بن الهاد عن محمد بن إبراهيم عن عمير مولى أبي اللحم أنه رأى رسول الله صلى الله عليه وسلم عند أحجار الزيت قريبا من الزوراء يدعو رافعا كفيه قبل وجهه لا يجاوز بهما رأسه 878- Abi’l-lahm’ın azatlısı Umeyr bildiriyor: Kendisi, Resulullah’ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Zevra’ya yakın bir yer olan Ahcaru’z-zeyt’te görmüştür. Ellerini başına kadar yükseltmeden yüzüne doğru kaldırmış ve avucunun içini de yüzüne çevirmiş vaziyette (yağmur) duasında bulunuyordu. [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 1059); Şuayb: İsnadı sahihtir. Ahmed 5/223; Ebu Davud 1168; Tirmizi 557; Nesai 3/159.

ذكر البيان بأن باطن الكفين يجب أن يكون للداعي قبل وجهه إذا دعا

Dua Ederken Kişinin Avuç içlerini Yüzüne Doğru Tutması [ 879 ] أخبرنا بن قتيبة قال حدثنا حرملة قال حدثنا بن وهب قال أخبرنا حيوة عن بن الهاد عن محمد بن إبراهيم التيمي عن عمير مولى أبي اللحم أنه رأى رسول الله صلى الله عليه وسلم يستسقي عند أحجار الزيت قريبا من الزوراء قائما يدعو يستسقي رافعا كفيه لا يجاوز بهما رأسه مقبلا بباطن كفه إلى وجهه 879- Abi’l-lahm’ın azatlısı Umeyr bildiriyor: Kendisi, Resulullah’ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Zevra’ya yakın bir yer olan Ahcaru’z-zeyt’te ayakta dua ederek yağmur duasında bulunurken gördü. Ellerini başına kadar yükseltmeden yüzüne doğru kaldırmış ve avucunun içini de yüzüne çevirmiş vaziyette yağmur duasında bulunuyordu. [Tahric:] Elbani: Sahih; Şuayb: İsnadı Müslim’in şartınca sahih.

ذكر استجابة الدعاء للرافع يديه إلى بارئه جل وعلا

Ellerini Yüce Allah’a Kaldırarak Dua Edene icabet Olunması [ 880 ] أخبرنا أحمد بن يحيى بن زهير بتستر قال حدثنا جميل بن الحسن العتكي قال حدثنا محمد بن الزبرقان قال حدثنا سليمان التيمي عن أبي عثمان عن سلمان أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال إن الله جل وعلا يستحيي من العبد أن يرفع إليه يديه فيردهما خائبتين 880- Selman’ın bildirdiğine göre, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Yüce Allah, ellerini açıp da dua eden kulunun ellerini boş çevirmeye haya eder.” [Tahric:] Elbani: Sahih; Şuayb: İsnadı ceyyiddir. Ahmed 5/438; Bak hadis no: 876.

ذكر البيان بأن الله جل وعلا إنما يستجيب دعاء من رفع إليه يديه إذا لم يدع بمعصية أو يستعجل الإجابة فيترك الدعاء

Günah Olan Bir Şeyi istemedikçe ya da icabet Edilmedi Diye Bırakmadıkça Yüce Allah’ın Kendisine Ellerini Açarak Dua Edene icabet Etmesi [ 881 ] أخبرنا بن قتيبة قال حدثنا حرملة بن يحيى قال حدثنا بن وهب قال أخبرنا معاوية بن صالح عن ربيعة بن يزيد عن أبي إدريس الخولاني عن أبي هريرة عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال لا يزال يستجاب للعبد ما لم يدع بإثم أو قطيعة رحم ما لم يستعجل قيل يا رسول الله كيف يستعجل قال يقول قد دعوت فلم يستجب لي فينحسر عند ذلك فيترك الدعاء 881- Ebu Hureyre’nin bildirdiğine göre Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): “Bir kul günah olan veya akrabası ile darılmasına yol açan bir şeyi dilemedikçe yahut acele etmedikçe duası kabul olunur” buyurdu. “Ey Allah’ın Resulü! Acele etmek ne demektir?” diye sorulunca da şöyle buyurdu: “‘‘Nice defalar hep dua ettim de kabul edilmedi’‘ der. Duasının hemen kabul edilmemesi sebebiyle bıkar ve duayı bırakır.” [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 1334); Şuayb: İsnadı Müslim’in şartınca sahih. Müslim 2735/92; Bak hadis no: 975, 976.

ذكر وصف الإشارة للمرء بإصبعه عند إرادته الدعاء لله جل وعلا

Dua Etmek isteyen Kimsenin Parmağıyla işaret Etmesinin Vasfı [ 882 ] أخبرنا الحسن بن سفيان قال حدثنا أبو بكر بن أبي شيبة قال حدثنا بن إدريس عن حصين بن عبد الرحمن عن عمارة بن رويبة أنه رأى بشر بن مروان رافعا يديه على المنبر فقال قبح الله هاتين اليدين لقد رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم ما يزيد على أن يقول بيده كذا وأشار بأصبعه للسبحة 882- Husayn b. Abdirrahman’ın bildirdiğine göre Umare b. Ruveybe, Bişr b. Mervan’ın minberde (konuşurken) ellerini kaldırdığını görünce şöyle dedi: “Allah bu ellerin cezasını versin! Doğrusu ben Resulullah’ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem) gördüm. Elini şu kadarcıktan fazla kaldırmıyordu.” Umare, bunu ifade için şehadet parmağını (kaldırarak) gösterdi. [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 1012); Şuayb: İsnadı Buhari ve Müslim’in şartlarına göre sahihtir. Ahmed 4/135, 4/136; Müslim 874; Ebu Davud 1104; Nesai 3/108; Darimi 1/366.

ذكر البيان بأن المرء إذا أراد الإشارة في الدعاء يجب أن يشير بالسبابة اليمنى بعد أن يحنيها قليلا

Dua Ederken işaret Etmek isteyen Kişinin Sağ işaret Parmağını Hafif Bükerek Göstermesinin Gerekmesi [ 883 ] أخبرنا أبو يعلى قال حدثنا عبيد الله بن عمر القواريري قال حدثنا بشر بن المفضل عن عبد الرحمن بن إسحاق عن عبد الرحمن بن معاوية عن بن أبي ذباب عن سهل بن سعد قال ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم شاهرا يديه يدعوا على منبر ولا غيره ولكن رأيته يقول هكذا وقال أبو سعيد بأصبعه السبابة من يده اليمنى يقوسها 883- Sehl b. Sa’d der ki: “Ne Resulullah’ı (Sallallahu aleyhi ve Sellem), ne de başkasını minberde dua ederken ellerini kaldırdığını görmedim.” Ravi Ebu Said der ki: Sehl b. Sa’d sağ elinin işaret parmağını bükerek gösterip: “Ancak O’nun bu şekilde dua ettiğini gördüm” dedi. [Tahric:] Elbani: Münker (Daif Ebi Davud 204); Şuayb: Hadis şahitleriyle sahihtir, Ahmed 5/337; Ebu Davud 1105.

ذكر الزجر عن الإشارة في الدعاء بالأصبعين

Dua Ederken iki Parmakla işaret Etmenin Yasaklanışı [ 884 ] أخبرنا أحمد بن الحسن بن عبد الجبار الصوفي قال حدثنا عبد الله بن عمر بن أبان قال حدثنا حفص بن غياث عن هشام عن بن سيرين عن أبي هريرة أن النبي صلى الله عليه وسلم أبصر رجلا يدعو بأصبعيه جميعا فنهاه وقال بإحداهما باليمنى 884- Ebu Hureyre der ki: Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) iki parmağıyla dua eden bir adam gördü ve onu bundan menederek: “Sağ el ve tek parmakla” buyurdu. [Tahric:] Elbani: Sahih (Sahih Ebu Davud 1012); Şuayb: İsnadı Buhari ve Müslim’in şartlarına göre sahihtir. Ahmed 4/135, 4/136; Müslim 874; Ebu Davud 1104; Nesai 3/108; Darimi 1/366.

قال أبو حاتم أضمر فيه أن الإشارة بالأصبعين ليكون إلى الإثنين والقوم عهدهم كان قريبا بعبادة الأصنام والإشراك بالله فمن أجلهما أمر بالإشارة بأصبع واحد

Ebu Hatim der ki: O zamanlarda toplum putperestlikten ve Allah’a şirk koşmaktan henüz yeni kurtulmuştu. Şirke delalet eden ikiliğe sebebiyet vermemesi için Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) duada iki parmakla değil, tek parmakla işaret edilmesini emretmiştir.” İstihare