Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
CİHAD BAHSİ
DEVAM: 44. Hayvanlara Karşı Yerine Getirilmesi Emredilen Görevler
Ebu Hureyre (r.a.)’den rivayet edildiğine göre, Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Bir adam yolda giderken çok susamıştı. Bir kuyu buldu. Ona inip, su içti, sonra çıktı. Bir de ne görsün, (dilini çıkarmış) soluyan, susuzluktan ıslak toprağı yalayan bir köpek. Adam (kendi kendine); “Gerçekten bana gelen susuzluğun aynısı bu köpeğe de gelmiş” deyip kuyuya indi ve mestini suyla doldurdu. Mesti ağzıyla tutup (kuyudan) çıktı, köpeği suladı. Allah onun bu iyiliğini kabul etti ve onu bağışladı. (Orada bulunan ashab); Ey Allah’ın Rasûlü, hayvanlarda olan davranışlarımızdan dolayı bizim için sevap var mıdır? dediler. (Nebi (s.a.v.)de); “Her karaciğeri yaş olan (hayvan) da bizim için sevap vardır.” buyurdu.
İzah:
Buhari, müsakât; mezalim; edeb; Müslim, selâm; cihâd; İbn Mâce, edeb; Muvatta, sıfatünnebiyy; Ahmed b. Hanbel, II, 222, 375, 517; IV, 175.
Metinde geçen, “Her karaciğeri yaş olan (hayvan) da bizim için sevap vardır*’ cümlesinden murad, her canlıyı doyurup sulamakta ve yardımda bulunmakta sevap vardır, demektir. Canlıya, “karaciğeri yaş olan” denilmesi ölünün cismi ve ciğerleri kuruduğu içindir. Nevevi diyor ki, bu hadiste muhterem olan hayvana iyilikte bulunmaya teşvik vardır. Muhterem hayvandan maksat, öldürülmesi emredilmeyen hayvandır. Öldürülmesi emredilen hayvan hakkında ise, şeriatın emrine imtisal olunur. Öldürülmesi emredilen harbî, kâfir, mürted, kuduz köpek, hadiste sayılan beş fâsık hayvan,[Buharî, sayd; bed’ül-halk; Müslim, hacc; Tirmizi, hacc; menasik; Ahmed b. Hanbel, I, 257.] ve bu manada olanlardır. Muhterem hayvanı sulamak ve doyurmak gibi iyiliklerde bulunmakla sevap hasıl olur. Bu hususta hayvanın sahibi olup olmaması, kendinin veya başkasının olması önemli değildir.
Davudî: “bu hadis bütün hayvanlar hakkındadır.” demiş. Ebû Ab-dülmelik ise, onun Benî İsrail’e ait olduğunu söylemiş, müslümanlıkta köpeklerin öldürülmesi emrolunduğunu hatırlattıktan sonra hadisin bazı zararsız hayvanlar hakkında varid olduğunu iddia etmiş; “Çünkü domuz gibi öldürülmesi emrolunan hayvan zararı artsın diye su vererek kuvvetlendirilmez” demiştir. Allâme Aynî, Ebu Abdülmelik’e cevap vermiş, hadisin Benî İsrail’e ait olduğu iddiasını delilsiz bir iddia olarak vasıflandırmış, köpeklerin öldürülmesi emrinin de neshedildiğini hatırlatıp bu hadisin bazı zararsız hayvanlara mahsus oluşu iddiasını da tahakküm saymıştır. Bundan sonra sözü Nevevî’ye tevcih eden Aynî şunları söylemiştir: “Nevevî’ye de şaşarım, hadisin bütün muhterem hayvanlar hakkında oldğunu iddia ediyor. Bu dahi delilsiz davadır. Hadisin mesajı Allah Teâlâ’nın yarattıklarına şefkat göstermeye yöneliktir. Şefkat göster-mekse zararlı hayvanı Öldürmeye engel değildir. Böyle bir hayvanı sular sonra öldürürüz. Çünkü biz öldürmeyi bile güzel yapmakla memuruz.”
Allah’ın şükretmesinden murad, onun amelini kabul buyurması sevab yazması ve affetmesidir.[bk. Davudoğlu Ahmed, Sahih-l Müslim tercüme ve şerhi IX, 703.]