Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EYMAN VE’N-NUZUR BAHSİ
DEVAM: 16. (Yemin Keffaretinde) Mü’min Köle Azad Etmek
Şerîd (b. Süveyd es-Sakafî)’den rivayet edildiğine göre; Annesi ona kendisi adına bir mü’min köle azad etmesini vasiyet etti. Şerîd, Rasûlullah (s.a.v.)’a gelip: Ya Rasûlallahî Annem bana kendisi adına bir mü’min köle azad etmemi vasiyet etti. Benimse, Nûbiyeli siyah bir cariyem var (onu azad edebilir miyim?), dedi. (Bundan sonra) ravi, önceki (3282.) hadisin benzerini zikretti.
Ebû Dâvûd dedi ki: Halid b. Abdiliah, hadisi mürsel olarak rivayet etti, Şerîd’i anmadı.
İzah:
Nesâî, vesâya; Ahmed b. Hanbel, IV, 222, 388, 399.
Nûbiye, Sudan’da geniş bir yerdir. Bilâl-i Habeşî (r.a) de buralı idi.
Yukarıdaki metinden anlaşıldığına göre; Şerîd annesinin vasiyetini yerine getirmek için mü’min bir köle azad etmek istediğinde, elindeki cariyenin yeterli olup olmadığında tereddüt etmiş ve meseleyi Hz. Nebi (s.a.v.)’e intikal ettirmiştir. Hz. Nebi (s.a.v.) cariyeye; “Allah nerede? Ben kimim?” gibi sorular sorarak, cariyenin müslümanhğına hükmetmiştir. Ancak bu bölüm hadiste anılmamış, sadece “yukarıdaki hadisin benzen…” diye işaretle yetinilmiştir.
Nesâî’deki rivayette, bu kısım da metne alınmıştır. Fakat birazcık farklıdır. Oradaki rivayete göre Hz. Nebi (s.a.v.) cariyeye; “Rabbin kim?*’ diye sormuş cariye, “Allah” karşılığını vermiş, daha sonra “Ben kimim?” demiş, bu sefer de “Sen Allah’ın elçisisin” cevabını almıştır. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a.v.): “Onu azad et, o mü-‘mindir” buyurmuştur.
Ebû Dâvûd, bu hadisi Halid b. Abdullah’ın Şerîd’i hiç anmadan mürsel olarak da rivayet ettiğini söyler, Bezlü’I-Mechûd sahibi; “Halid’in bu hadisini ben yanımda olan kitaplarda bulamadım” demektedir.
Bu hadis de keffaretlerde azad edilecek kölenin mü’min olması gerektiğini isbat için bu baba alınmıştır. Fakat hadisin böyle bir delâleti açık ve kesin değildir. Çünkü Şerîd’in, elindeki cariyenin azad için yeterli olup olmadığını araştırması, mutlak olarak azad edilecek kölenin müslüman olması gerektiğinden dolayı değil de annesinin vasiyetine tam uymak için olabilir. Çünkü annesi kendisine, mü’min bir köle azad etmesini vasiyet etmiş, o da meseleyi Hz. Nebi’e bildirirken aynı ifadeyi kullanmıştır.