Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 143-144. Rüku’ Ve Secdede Belini Düz Tutmayan’ın Namazı
Rifa’a b. Rafi’den bir önceki hadiste geçen olay rivayet edilmiştir. Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: (Namaz’a) kalkıp da kıbleye yöneldiğin zaman tekbir getir. Sonra Fatiha ve istediğin kadar Kur’an oku. Rüku’a vardığın zaman avuçlarını dizlerinin üzerine koy, sırtını dümdüz hale getir. Secdeye vardığında (alnınla beraber) secde yerine (ellerini de) koy, (Başını secdeden) kaldırdığın zaman, sol kalçanın üzerine otur”
Diğer tahric: Nesaî, iftitah, tatbîk, sehv; Tirmizî mevakît
AÇIKLAMA:
Bu hadis-i şerifte namazın sıhhati için kıbleye yönelmenin şart olduğu ifade edilmektedir. Hadis sarihleri metinde geçen “tekbir getir” sözünden maksadın “iftitah tekbiri” olduğunu söylüyorlar.
Bu hadis-i şerif namazda Fatiha okumanın farz olduğunu söyleyen kimselerin lehine, aksi görüşte olanların da aleyhine bir delildir. Namazda Fatiha okumak farzdır diyenlere göre, Fatiha’nın farz olmadığım ifade eden hadis-i şerifler mücmeldir. İzaha muhtaçtır. Bu hadis-i şerif ise, o mücmel hadisleri açıklayıcı mahiyettedir. Biz namazda Fatiha okumanın hükmüyle ilgili görüşleri 818 – 825 numaralı hadis-i şerifleri açıklarken ve 856 numaralı hadisin izahında beşinci maddede incelediğimizden burada tekrara lüzum görmüyoruz.
“Secdeye vardığın zaman secde yerine koy” sözünün anlamı, İbn Ha-cer’e göre “Alnını secde yerine yerleştir” demektir. Tîbî ise, “ellerini yere koy” diye mana vermiştir. Biz tercememizde her ikisine de kavis içinde işaret etmekle yetindik. Bu hadise ve benzerlerine bakarak Şafîîler namazda alınla beraber ellerin de secde anında yere konmasının farz olduğunu söylerler. Hanefî ulemasına göre ise, elleri yere koymak sünnettir, alnı koymak farzdır. Pamuk üzerine, un veya buğday yığını üzerine secde etmek caiz değildir. Çünkü bunlar alnın, yerin sertliğini hissetmesine engel olurlar.
“(Başım secdeden) kaldırdığın zaman, sol kalçanın üzerine otur” sözündeki “secde”den maksat, hadis sarihlerine göre birinci secdedir. Buna göre birinci secdeden kalkınca, nasıl oturulacağına dair ulema arasındaki ihtilaf bu hadis-i şerifle aydınlığa kavuşmuş oluyor. Bu durumda İbn Hacer’in de dediği gibi sol kalçanın üzerine oturulacak diğer hadislerin açıkladığı şekilde sağ ayak dikilecektir.
Hanefî uleması da bu hadisle amel ederek birinci secdeden kalkınca, sol ayağı yere serip kalçayı onun üzerine koyarak oturmanın sünnet olduğunu ve Resul-i Ekrem’in birinci secdeden kalkınca ayakların ökçeleri üzerine oturduğunu ifade eden hadis, 845 numaralı hadisin rahatsızlık veya ihtiyarlık haliyle ilgili olduğunu söylerler. Tadil-i erkanla ilgili tafsilat için 855 – 856 numaralı hadislerin açıklamalarına bakılabilir.