Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EYMAN VE’N-NUZUR BAHSİ
DEVAM: Hz. Nebi (s.a.v.)’in Yemini Konusunda Gelen Haberler
Âsim b. Lakît’den rivayet edildiğine göre, Lakît b. Âmir bir hey’etle Rasûlullah (s.a.v.)’e gelmişti.Lakît şöyle dedi: Rasûlullah (s.a.v.)’in yanına vardık… Lakît; içerisinde Rasûlullah (s.a.v.); “İlâhının Ömrüne (bekasına) yemin ederim ki…” buyurdu (sözleri de bulunan) bir hadis söyledi.
İzah:
Hadiste geçen ve “…ömrü” diye terceme ettiğmiz “amr” kelimesi “ömür, hayat” manalarınadır. Allah (c.c)’a izafeten söylendiğinde, “Allah’ın bekası, devamı” manaları anlaşılır.
Gerçi haberin ifadesine göre Hz.Nebi (s.a.v.); “Allah’ın bekası” değil de “İlâhının bekası” demiştir. Fakat bu da “Allah’ın bekası” anlamınadır. Çünkü muhatabı müslümandı ve müslümanın ilâhı Allah’tır.
Ebu’l-Kasım ez-Zeccâc, bu terkibi açıklarken; “Amr, hayat demektir. Le amrillahi diyen kişi; sanki, Allah’ın bekasına yemin ederim… demiştir” demektedir.
Bu tür sözlerin yemin sayılıp sayılmayacağı konusunda İslâm âlimlerinden iki önemli görüş nakledilir:
1- Mâlikîve Hanefîlere göre; bu sözlerle yemin tahakkuk eder. Çünkü Allah’ın bekası onun zatî sıfatlarındandır. İmam Mâlik: “Bu şekilde yemin eden beni şaşırtmaz. İshak b. Râhûyeh’in Musannef’inde Abdurrahman b.Ebî Bekre’den rivayet ettiğine göre, Osman b. Ebi’l-Âs’ın yemini; ömrüme yemin olsun ki şeklinde idi.” demiştir.
Hanefi fıkıh kitaplarından Bedâî’de de şöyle denilir: “Allah’ın bekasına (ömrüne) yemin ederim ki şöyle yapmayacağım, diyen kişinin sözü yemindir. Çünkü bu, Allah’ın bekasına yemin etmektir. Bu da ancak onun sıfatında kullanılır. Ayrıca bu sözle yemin etmek yaygındır. Allah (c.c): “Senin ömrüne yemin ederim ki onlar sarhoşluklarında bocalıyorlar.” buyurur.[Hicr 72] Tarafe de, bir şiirinde: “ömrüne yemin ederim ki, ölüm kimsede hata etmedi…” demektedir.”
2- Şafiî ve îshak b. Râhûyeh’e göre; bu sözle ancak niyet edilirse yemin sayılır. Ahmed b. Hanbei’den her iki görüş de nakledilmiştir. Ancak Şâfiîlerin görüşüne benzeyeni daha tercih edilenidir.
Bu görüşün sahipleri; yukarıda zikredilen âyetin mevzubahis sözlerle yeminin tahakkukuna delil olamayacağını, çünkü Allah (c.c)’ın her sözle yemin edebileceğini söylerler. Yaratıklar ise öyle değildir. Çünkü Allah’tan başkasına yemin edilmeyeceği sabittir, derler.
Bilindiği gibi, yemin için kullanılan harfler üçtür. Bunlar; “Bâ, tâ, vav” harfleridir. Üzerinde durduğumuz sözde, bu harflerden birinin değil de “lâm” harfinin oluşu da Şâfiîlerin