Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SAVM BAHSİ
20. İftarda Acele Etmek Müstehaptır
Ebu Hureyre (r.a.)’den, Rasûlullah (s.a.v.)’in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir; “Müslümanlar iftarda acele ettikleri müddetçe din üstün olmaya devam eder. Çünkü Yahudiler ve Hıristiyanlar iftarı geciktirirler.”
İzah:
bk. Buhari, savm; Müslîm, sıyâm; Tirmizî, savm; İbn Mâce, sıyâm, Darimî, savm; Muvatta, siyam; Ahmed b. Hanbel, V, 147, 172, 331, 334, 337, 339; Hakîm, Müstedrek, I, 431; Beyhakî, es-Sünena’l-kübra, IV, 237.
Hadis-i şerifin Buhârî’deki rivayeti, Sehl b. Said’den nakledilmiştir ve “İnsanlar iftarda acele ettikleri müddetçe hayır üzere olmaya devam ederler” manasına gelecek şekildedir. Ahmed b. Hanbel’in aynı konuda Ebu Zer vasıtasıyla yaptığı bir rivayet de şu şekildedir: “Ümmetim, sahuru geciktirmeye ve iftarda acele etmeye devam ettikleri müddetçe hayırda olmaya devam ederler”.
Tirmizî’nin Ebu Hureyre’den rivayet ettiği hadiste ise, Hz. Peygamber Cenab-ı Allah’ın; “Şüphesiz kullarımın bana en sevimli olanı, iftarda en çok acele edenidir”[Tirmizî, savm] buyurduğunu haber vermiştir.
Bu rivayetlerin tümü iftarda acele etmeyi teşvik etmektedir. Diğer kitaplardan aktardıklarımızda, iftarda acele eden insanların hayır üzre oldukları bildirildiği halde, Ebû Davud’un rivayetinde müslümanların iftarda acele etmelerinin, tslâmiyetin üstünlüğünü sürdürmesine vesile olacağı belirtiliyor. Bu, “Müslümanlar sünnete sarıldıkları ve bunun şuurunda oldukları müddetçe, İslâmiyetin, dolayısıyla müslümanların yüceleceği ve sünnetten uzaklaştıklarında da fitne ve fesadın kendilerini saracağı”nı ifade etmektedir.
Hz. Peygamber müslümanlara, iftarda acele etmelerini emrederken buna sebep olarak, Yahûdî ve Hıristiyanların iftarı geciktirmelerini göstermiştir. Bu ifadelerde, müslümanların îslâm düşmanlarına muhalefet etmelerinin gereğine işaret vardır. Müslüman, Allah’ın düşmanlarına düşman oldukça Allah ona yardım eder.
Yahûdîler, oruç tuttuklarında yıldızlar çıkıncaya kadar iftar etmezlerdi. İbn Hibban’ın rivayet ettiği bir hadise göre Rasûlullah (s.a.v.); “Benim ümmetim, iftar etmek için yıldızları beklemedikleri müddetçe, sünnetim üzre olmaya devam ederler” buyurmuştur.
tbn Dakiki’I-İyd bu hadisin, iftarı yıldızlar çıkıncaya kadar geciktiren Şiâyı reddetmekte olduğunu söyler.
Hz. Peygamber’in iftarda acele etmeyi teşvik etmesindeki hikmet, Ya-hudî ve Hıristiyanlara muhalefetin yanısıra, oruçlu için bir şefkattir.
îmam Şafiî el-Ümm adındaki eserinde şöyle der: “İftarda acele etmek müstehaptır. Kasdî olmamak ve geciktirmeyi daha efdal saymamak şartıyla geciktirmek de mekruh değildir.”
Bu ifâdelerden anlaşıldığına göre iftarı geciktirmek mekruh değildir. Çünkü bir şeyin müstehab olması onun zıddının mekruh olmasını gerektirmez.