Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 46. Cemaati Terk Etmenin Vebali
İbn-i Ümm-i Mektum (r.a.)’den rivayet edilmiştir ki; Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’e; “Ya Resulullah, ben gözü görmeyen ve evi mescide uzak olan bir adamım. Bana kılavuzluk etmeyen bir hizmetçim var. Benim namazımı evimde kılmama ruhsat var mı?” diye sormuştur. ResUlullah’ın, “Ezanı duyuyor musun?” sualine de “Evet” cevabını vermiştir. Bunun üzerine ResUlullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): “Sana ruhsat bulamıyorum” buyurmuşlardır.
Diğer tahric: İbn Mace, mesacid; Ahmed b. Hanbel III, 423; IV, 43: Ayrıca bk. Müslim, mesacid; Nesaî, imame
AÇIKLAMA: Metindeki …… kelimesi bazı nüshalarda …….şeklindedir. Hattabî doğru olanın, yardım etme, muvafakat etme manasına gelen olduğunu söyler.
Bu hadis-i şerifin zahirî cemaate devamın farz-ı ayn olduğunu iddia edenlerin görüşünü desteklemektedir. Sübülü’s-Selam’da cemaati farz-ı ayn kabul edenlerin delillerinin yukarıda geçen “ev yakma…” hadisi ile bu hadis olduğu söylenir. Hattabî de bu hadisin, cemaatin vücUbuna delalet ettiğini söyler ve şunları nakleder: Ata b. Ebî Rebah “Şehirde ve köyde ezanı işiten hiç kimsenin cemaati terk etmesine ruhsat yoktur” demiştir. Evzaî de ebeveynin evladını cemaate gitmekten men etmesi halinde, ebeveyne itaatin gerekli olmadığını söyler.
Cemaatin sünnet-i müekkede olduğuna kail olanlar, ResUlullah’ın son ifadesine “sana cemaat sevabı getirecek bir ruhsat bulamıyorum” şeklinde mana vermişlerdir.
Ayrıca hanefî mezhebi imamları başka birinin yardımı ile muktedir hale gelen kişiye cuma ve cemaat namazlarının gerekli olup olmadığında değişik ictihadlara sahiptirler.
İmam-ı A’zam’a göre, kudretin bizatihi kendisinde bulunması gerektiğini, başkasının kudreti ile muktedir olamayacağını, dolayısıyla ama üzerine cuma’nın farz olmadığın söylerken, talebeleri Ebu Yusuf ve îmam Muhammed, insanın başkasından alacağı güçle güçlü sayılacağından cuma namazının ama üzerine farz olacağına zahib olmuşlardır. Bu ihtilaf cemaat namazında da aynen variddir.
Yardımcı bulamamasına rağmen ama olan İbn Ümmü MektUm’a ruhsat tanınmaması o günkü zemin şartları ile mütenasib olabilir. Günümüzde, özellikle trafik akımının yoğun olduğu yerlerde, amanın, sakatın cemaate gitmemesi için mazeret daha da açıktır kanaatindeyiz.
Cemaatle namazın hükmü hakında bu babın ikinci hadisinin şerhinde geniş malumat verilmiştir.
DEVAM