Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 46. Cemaati Terk Etmenin Vebali
İbn Abbas (r.a.), Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’ın şöyle buyurduğunu söylemiştir: “Müezzinin ezanını duyup da namaz’a gitmesine mani bir özrü olmayan kimsenin…”; (Bu arada sahabîler Rasulullah’a) “özür nedir?” diye sordular. (ResUlullah) “Korku veya hastalıktır” karşılığını verdi. “(Evinde) kıldığı namaz kabul olunmaz.”
Ebu Davud dedi ki: (Bu hadisi Ebu İshak, Mağira’dan rivayet etmiştir.)
Sadece Ebu Davud rivayet etmiştir. Biraz farklı bir rivayet için bk. İbn Mace, mesacid
AÇIKLAMA: Özrün ne olduğu sorusunun, dinleyenler tarafından İbn Abbas’a sorulmuş olması ve cevabı İbn Abbas’ın vermiş olması da muhtemeldir. Nitekim Ebu DavUd şerhlerinden el-Menhel, bunu ikinci görüş olarak, Bezlu’l-mechUd’da yegane ihtimal olarak kaydetmiştir. Tercüme Menhel’in, açıklamasına göre yapılmıştır.
Belirtildiğine göre cemaate gitmeye mani özürler şunlardır:
1. Cana, mala veya ırza arız olmasından korkulan bir tehlike,
2. Camiye gidip gelmesine mani olan veya meşakkat veren hastalık.Bu iki özür hadis-i şerifin zahirinden anlaşılmaktadır.
3. Yağmur ve şiddetli soğuk, Buharî ve Müslim’in İbn Ömer’den rivayetinde, ResUlullah (s.a.v.) seferde iken soğuk ve yağmurlu gecelerde, müezzine ezan okumasını, sonra da “namazınızı odalarını/ (çadırlarınız) da kılın” demesini emrederdi.
4. Kişinin canının çektiği bir yemek hazır olduğu takdirde cemaate gitmeyebilir.
5. İnsanı büyük veya küçük abdestin sıkıştırması cemaate gitmemesi için özürdür.
Hadisi şerifteki “özürsüz olarak camiye gelmeyenin namazının kabul edilmeyeceği”nden maksat, kılınan namazın sevabının olmamasıdır. Nevevî buna işaret etmiş ve bu gasbedilen evde namaz kılmaya benzer. Namaz borcu, kılanın uhdesinden düşer fakat sevab alamaz demiştir.
Buharî şarihi Aynî de “hadisin hükmü zecr ve tehdittir” der.
Netice şudur ki bu ifade namazın fazilet ve kemalinin olmayacağına işarettir.
Yine hadis-i şerifteki “ezanı duyan…” lafzı galibe İşaret olarak varid olmuştur. Çünkü insanlar ekseriyetle ezanı işitirler. Bunun manası ezam duymayan camiye gelmeyebilir demek değildir. Çünkü ezanı duymamak mazeret değildir.
Menhel senetteki Ebu Cenab ve Mağra’ın bazı yönlerden tenkid edildiklerine işaretle hadisin zayıf olduğunu söyler.
DEVAM