Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 165-166. Namazda Selam Almanın Hükmü
Ebû Hureyre (r.a.)’ın rivayetine göre; Nebi (s.a.v.) “Namazda noksanlık yapmak ve selam vermek (caiz) olmaz” buyurmuştur.
Ahmed (b. Hanbel) dedi ki: Bana göre (bu hadisin) mânâsı, “Namazda selâm verme sana da selâm verilmesin. Kişi namazını eksik kılar, sonra da namazından şüpheli olarak çıkar” demektir.
Diğer tahric: Ahmed b. Hanbel, II, 461.
AÇIKLAMA:
Namazda noksanlık iki şekilde olabilir:
1. Rükû’u veya secdeyi eksik yapmakla olur.
2. Namazın üç rekât mı, yoksa dört rekât mı kılındığından şüpheye düşüldüğü halde üç rekât kıldığını kabul edecek yerde dört rekât kıldığını kabul etmek ve bunun kaçınılmaz bir neticesi olarak da namazı şüpheli olarak bitirmekle olur. Oysa bu gibi durumlarda rek’at sayısının daha azının kılındığı kabul edilmelidir. İşte o zaman şüpheden kurtulmak mümkündür.
Ahmed b. Hanbel (r.a.)’e göre, “namazda noksanlık yapmak (caiz) olamaz” sözünden kast edilen ikinci maddede zikrettiğimiz noksanlık şeklidir ki, namazı şüpheli kalacak şekilde kılmak caiz değildir. Esasen böyle kılınan namaz fasittir.
“Teslim=selam vermek” kelimesini mecrûr ve mensûb olarak iki şekilde de okumak mümkündür. Bu durumda okunuş şekillerine göre iki türlü mânâ ortaya çıkar:
1. Kesre olarak okunacak olursa, o zaman, “salat = namaz” kelimesi üzerine atf edilmiş olduğu kabul edilir ki şu mânâya gelir: “selâmda noksanlık yapmak caiz değildir.” Yani ne selâm veren sadece selâm kelimesiyle yetinerek “aleyküm” lafzını ihmal edebilir, ne de selam alacak olan kimse sadece “ve aleyküm” demek suretiyle gerisini söylemekten kurtulabilir. Binaenaleyh selâm vermek isteyen “es-selâmü aleyküm” kelimelerini noksansız olarak söylemelidir. Selâm almak isteyen de “ve aleykümu’s-selâm” kelimelirini eksiksiz olarak söylemelidir. Baştan veya sondan kelimenin birini söylememek caiz değildir, selâmı selâm olmaktan çıkarır.
2. Fetha olarak okunacak olursa, o zaman da “Gırar = noksanlık” kelimesinin üzerine atf edilmiş olduğu kabul edilir ki, şu mânâya gelir: “Namazda selâm vermek (veya almak caiz) olmaz.” İşte Ahmed b. Hanbel’in hadisten anladığı da budur. Esasen babın başlığına uygun düştüğü için biz de tercümemizde bu mânâyı tercih ettik.
Namazda selâm almanın veya namazda selâm vermenin hükmü ve bu mevzudaki ilim adamlarının görüşleri 923 ve 925 numaralı hadis-i şeriflerin açıklamalarında geçmiş bulunmaktadır.