Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
CENAİZ BAHSİ
15-16.(Hastanın Yanında La İlahe İllallah Sözünü Söyleyerek) Telkinde Bulunmak
Muaz b. Cebel’den (rivayet olunduğuna göre), Rasûlullah (s.a.v.) (şöyle) buyurmuştur: “Son sözü la ilahe illallah- olan kimse cennet’e gir(meyi hak et)miştir.”
İzah:
Hadis-i şerifte, “Dünyada son sözü la ilahe illallah olan bir kimsenin cennete girmiş olduğu” bildirilmektedir.
Araplar, ileride olacağı kesinlikle bilinen hadiseler hakkında “ileride kesinlikle böyle olacaktır” diyecekleri yerde oldu derler. Bir başka ifadeyle bir hadisenin kesinlikle meydana geleceğim ifade edebilmek için, istikbal siğası (gelecek zaman kipi) yerine mazi (geçmiş zaman) sığası kullanırlar. Binaenaleyh, metinde geçen cennete girdi” cümlesi “kesinlikle cennete girecektir. Çünkü cennete girmeyi hak etmiştir.” anlamında kullanılmıştır. Biz tercümede parantez içerisine ilave ettiğimiz kelimelerle bu manâya işaret ettik.
Bilindiği gibi, bazen söz arasında herkesçe bijinen bir sözü ifade etmek istediğimiz zaman, bu sözün sadece baş tarafını söylemekle yetiniriz. Çünkü baş tarafını hatırlatmakla sözün tümünün hatırlanacağını biliriz. Mesela İh-las sûresinin tümünü ifade etmek istediğimiz zaman deriz. Âyetü’l-kürsiyi ifade etmek için de “Allahü la ilahe illa hu…” deriz.
İşte burada da La ilahe illallah sözüyle bu cümlenin tamamı olan “La ilahe illallah Muhammedün Rasûlullah” sözü kasdedilmiş olması ihtimali vardır. Nitekim Hafız ibn Hacer “La ilahe illallahü” cümlesiyle “Eşbedii en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdiihü ve Rasûlüh” cümlesinin kasdedildiğini, binaenaleyh ölürken sadece La ilahe illallah demenin cennete girmek için yeterli olamayacağını, hadis-i şerifteki müjdeye erişebilmek için, son sözün bu cümlenin tamamı olması gerektiğini söylemiştir. Eğer sadece la İlahe illallah demekle cennete girilseydi ehli kitabın tümünün cennetlik olması gerekirdi. Çünkü onlar bu kelimeyi söylerler, “Muhammeden Rasûlullah” cümlesini söylemezler. Fakat İbn Abidin mü’minlere sadece “la ilahe illallah sözünü telkin etmenin yeterli olduğunu kâfirlere ise bu cümlenin tümünü telkin etmek gerektiğini, çünkü kâfirlerin sadece la ilahe illallah demekle müslüman olamayacaklarını söylemiştir.[Davudoğlu A, İbn Abidin, 111,395.] Münavi’ye göre, Ölürken bu kelimeyi söylemenin önemi, bu kimsenin dünyanın bütün lezzetlerinden kesilmiş, bütün şehvani arzularından uzaklaşmış olmasından ve dilinden dökülen sözlerinin tam bir sıdk ve ihlas ifadesi olmasından ileri gelir. Sıhhatli kişilerin hepsinde bu durum yoktur. Fakat sıhhatli iken nefsini riyazete tabi tutan kulların sözleri de ölmek üzere bulunan kimselerin sözleri gibidir.”[Münavî, Feyzü’I-kadır, VI, 106.]
Her ne kadar bu hadisin senedinde çeşitli tenkitlere uğramış olan Salih b. Ebî Arib varsa da, bu hadis Müslim’in rivayet ettiği “Her kim Allah’dan başka ilah olmadığını bilerek ölürse cennete girer.”[Müslim, iman] hadisiyle takviye edilmiştir.
Ancak şurasını ifade etmek isteriz ki, metinde geçen “Cennete gir(meyi hak et)miştir” sözünden maksat “Her muvahhid müslüman ya affa uğrayarak derhal, ya da cezasını çektikten sonra cennete girecek” demektir.