Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
BUYU’ ve İCARE BAHSİ
DEVAM: 9. Borç Konusunda Şiddet Göstermek
İbn Abbas (r.a)’dan rivayet edilmiştir; der ki: Rasûlullah (s.a.v.) bir kafileden, yanında parası olmadığı halde bir dana satın aldı. Danaya kâr verildi, Rasûlullah da sattı. Kâr’ı, Abdülmuttalib oğullarının muhtaç kadınlarına dağıttı ve: “Bundan sonra yanımda parası olmadan hiçbir şey satın almayacağım” buyurdu.
İzah:
Ahmed b. Hanbel, I, 235, 323.
Ebû Davud’a hadis hem Osman b. Ebî Şeybe, hem de Kuteybe b. Saîd’den gelmiştir. Kuteybe’nin rivayeti mürseldir;
İbn Abbas hiç anılmadan İkrime’den nakledilmiştir. Osman’ın rivayetinde ise İkrime, İbn Abbas’dan nakilde bulunmuştur.
Tercemeye “muhtaç kadınlar” diye geçtiğimiz “Erâmil” kelimesi, hem erkek hem de kadınların muhtaçları karşılığında kullanılır. Muhtaç erkeğe denildiği gibi, muhtaç kadına da denilir. Ancak İbnü’l’-Esîr, en-Nihâye adındaki eserinde bu kelimenin erkeklerden ziyade muhtaç kadınlar için kullanıldığını söyler. .
Bu kelime ister zengin olsun ister fakir, kocası ölen dul kadın veya karısı ölen erkek karşılığında da kullanılmaktadır. Kelimenin bu hadis içindeki karşılığı, Avnü’l-Ma’bûd’da birinci; Bezlü’l-Mechûd’da ikinci manası ile tefsir edilmiştir.
Hz. Nebi’in, muhtaçlar dururken dul da olsalar zengin kadınları sadaka vermekte tercih etmeyeceği düşüncesiyle tercemeye Avnu’l-Ma’bûd’un izahını esas aldık.
Hadisin Ahmed b. Hanbel’in Müsned’indeki rivayetinden, Hz. Peygamber’in dana satın aldığı kâfirlerin Medine’ye gelmiş bir kafile olduğu anlaşılmaktadır.
Demek ki Hz. Nebi (s.a.v.) Medine’ye gelen bir kafileden veresiye bir dana satın alıp teslim almış, bilâhere kendisine bir miktar kâr teklif edilerek danaya müşteri olunmuş, o da danayı satıp borcunu ödemiş ve kârını Abdülmuttalib oğullarının kadınlarına dağıtmıştır. Hadisin konu ile ilgili yö-~ nü; Hz. Nebi’in, “Bundan sonra para olmadan bir şey satın almayacağım” tarzındaki sözleridir. Bu, Efendimiz’in borçlanmaktan dolayı rahatsız olduğunu ve pişmanlık duyduğunu gösterir.