Beyhaki Marifet – 37

Ticaret Malının Zekatı 8312-8313- Ebu Amr b. Himas’ın bildirdiğine göre babası der ki: Boynumda (omzumda) taşıdığım bir deri varken Ömer b. el-Hattab’a rastladım. Bana: “Ey Himas! Zekatını vermeyecek misin?” deyince: “Ey Müminlerin emıri! Sırtımdaki bu giysi, ham deri ve deriyi tabaklamakta kullandığım kabuktan başka bir şeyim yoktur” dedim. Ömer: “Bu bir maldır, indir de bakalım” deyince, onu önüne bıraktım ve hesaplayınca zekatı olduğunu gördüm. Bunun üzerine zekatını aldı.(— Şafii, el-Ümm (2/46), Beyhaki, es-Sünenü’l-kübra (4/147) ve Darakutni (1/213). 8314- İbn Ömer der ki: “Eşyada zekat yoktur, ancak ticarete arz olunması bunun dışındadır.”(— Şafii, el-Ümm (2/46) ve Beyhaki, es-Sünenü’l-kübra (4/147) ile Sünenu’s-Sağir (2/58). 8315- Zurayk b. Hayyan’ın bildirdiğine göre Ömer b. Abdilazız kendisine şöyle yazmıştır: “Yanına gelen Müslüman tüccarların ticaret için kullandıkları mallarına bak ve her kırk dinar için zekat olarak bir dinar aL. Arta kalan ve kırk dinardan az olan malda da yirmi dinara kadar (her yirmi dinar için yarım dinar olacak şekilde) aynı hesap üzerinden zekatı aL. Arta kalan malın zekatı, dinarın üçte birinden daha az ediyorsa onun için bir şey alma.”(— Malik, zekat (1/255). 8316- Şafii bunu el-Kadım’de, el-Cedıd’in zekat bölümünde ve Malik ile ihtilaflarını zikrettiği kitabında tam olarak rivayet etmiş ve rivayetinde: “Zurayk b. Hayyan” demiştir. Muvatta’da da: “Zurayk b. Hayyan” şeklinde zikredilmiştir. 8317- Şafii der ki: “Arta kalan malın zekatı, dinarın üçte birinden daha az ediyorsa onun için bir şeyalma” kavlinde kendisine muvafakat etmekteyiz. Ancak: “Eğer yirmi dinardan bir tane olsa bile eksik ise onda zekat yoktur.” demesine muhalefet etmekteyiz. Çünkü eğer zekat ancak yirmi dinar olduğu zaman alınır ise o halde yirmi dinardan az olması halinde hiçbir şeyden zekat alınmaz demektir.(— Şafii, el-Ümm (2/46). 8318- Şafii der ki: Biz de bu hadisler doğrultusunda amel etmekteyiz. Bildiğim kimselerin çoğu böyle demiştir. Farklı şehirlerden de alim kişilerden bana bu görüş aktarılmıştır. 8319- el-Kadim’de Şafii der ki: Arkadaşlarımız ticaret malı konusunda ihtilaf etmiştir. İçlerinden biri: “Böylesi malın zekatı yoktur” dedi ve bu konuda Abdullah b. Abbas’tan rivayette bulunarak huccetini zikretti. 8320- Şafii der ki: Arkadaşlarımızdan biri: “Eğer mal ile ticaret yapılacaksa onun zekatı vardır” dedi. Bu da söylenenler arasında benim en fazla hoşuma gidenidir. Çünkü Ubeydullah b. Ömer, Nafi’ kanalıyla İbn Ömer’in: “Bir malda kendisiyle ticaret yapılması dışında zekat yoktur” dediğini zikretmiştir. 8321- Hadisin İbn Abbas’tan nakledilmesi açısından isnadı zayıftır. İbn Ömer’in hadisine ittiba edilmesi de sahih olmasından dolayıdır. Zekat konusunda ihtiyatlı davranmak ta benim hoşuma gider. Doğrusunu da Allah bilir. 8322- Beyhaki der ki: İbn Ömer’in hadisini bize Hafs b. Giyas ve başkası “Abdullah – Nafi’ ” kanalıyla İbn Ömer’den rivayet etmiştir. İbnu’l-Münzir de bunu “Ömer, İbn Ömer, Hz. Aişe ve İbn Abbas’tan nakletmiştir. Zekat Malı ile Birlikte Borcun da Olması