Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
243-246. Kurban Ve Ramazan Bayramı (Namazları)nda Okunacak Sûreler
Ubeydullah b. Utbe b. Mes’ûd’dan rivayet edildiğine göre; Ömer b. el-Hattâb (r.a.) Ebû Vâkid el-Leysiyye Resûlullah (s.a.v.)’İn ramazan ve kurban bayramlarında ne okuduğunu sordu. O da şu cevabı verdi: [Kaf] ve [Kamer] sûrelerini okurdu.”
İzah:
Müslim, iydeyn; Tirmizî; iydeyn; İbn Mâce, ikame; Muvatta’, iydeyn
Hadisin siyakı, Ömer b. el-Hattâb, Resûlullah’m bayramlarda ne okuduğunu Ebû Vâkid’a sorduğunda, Ubeydullah’ın onların yanında olduğunu hissini vermektedir. Ancak Beyhakî ve Nevevî’nin de dediği gibi Ebû Vâkid, Ömer b. el-Hattâb’ı görmemiştir. Hadis münka-tı’dır. Fakat Müslim ve Beyhakî’nin diğer bir rivayetinde Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe, hadisi, “Ebû Vâkid’den işittim; şöyle dedi…” şeklinde rivayet etmiştir. Ubeydullah Ebû Vâkid’i görmüş ve ondan hadis almıştır. Bunda ihtilâf yoktur. Nevevî, Müslim şerhinde hadisin bu şekildeki rivayetinin muttaşıl olduğunu söyler. Buna göre hadisin Ebû Dâvûd’daki rivayeti munkatı; Müslim’deki muttasıldır.
Hz. Ömer’in Ebû Vâkid’e, hadisdeki soruyu sorması Nevevî’nin ifâdesine göre ya şübhe ettiği bir şeyin tesbitini istemesi, ya da Resûlullah’ın bayram namazlarında okuduğunu insanlara bildirme maksadına mebnîdir. Çünkü Fahr-i Kâinat’la beraber defalarca bayram namazı kılmış olan Hz. Ömer’in namazda okunanı bilmemesi oldukça zayıf bir ihtimaldir.
Irakî, Hz. Ömer’in bu sorusunun öğrenme arzusuna mebni olduğuna işaret etmiş ve; “Ömer’in bazı bayramlarda bulunmaması, o bayramlarda hazır olan Ebî Vâkid’i Efendimizin okuduklarını sormuş olması muhtemeldir” demiştir.
Hadis-i şerif, Hz. Nebi’in bayram namazlarının birinci rekatında Kâf, ikinci rekatında de Kamer surelerini okuduğunu göstermektedir. Efendimizin bu sûreleri seçmesindeki hikmet, sûrelerin muhtevası olabilir. Çünkü bu sûrelerde öldükten sonra dirilmeden, geçmiş ümmetlerin haberlerinden ve Nebileri yalanlayanların helak olmalarından bahsedilmekte, insanların bayrama çıkışları ba’s için çıkışa benzetilmektedir.
Ebû Davud’un Nu’mân b. Beşîr’den yaptığı bir rivayette Hz. Peygamberin cuma ve bayram namazlarının birinci rekatinde el-A’lâ ikinci rekatinde de el-öâşiye sûrelerini okuduğu bildirilmektedir.[bk 1122 numaralı hadis.] Fakat bu, hadisler arasında bir tezâtın olduğunu göstermez. Çünkü Resûlullah’ın bazı bayramlarda bu hadiste işaret edilen sûreleri, bazılarında da diğerlerini okuması ve kıraat cehrî olduğu için sahâbîlerin bunu zabtetmeleri caizdir. Hatta Hz. Peygamber’in bayram namazlarında başka sûreler okuduğuna dâir rivayetler de vardır. Meselâ, Bezzâr’ın îbn Abbâs’tan yaptığı bir nakilde Resûlullah’ın bayramlarda en-Nebe’ ve eş-Şems sûrelerini okuduğu söylenmektedir.