Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
112. “Namaz Kılanın Önünden Eşek Geçerse Namaz Bozulmaz” Diyenler
İbn Abbas’dan: demiştir ki: Dişi bir merkeb’e binerek geldim. Ben o zaman ergenlik çağına yaklaşmıştım. Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Mina’da cemaatle namaz kılıyordu. Saffın birinin önünden (eşekle) geçtim ve indikten sonra otlasın diye onu salıverdim. Kendim de saf’a girdim. Bunu kimse kötü karşılamadı.
Ebu Davud dedi ki: Bu Ka’nebi’nin lafzıdır ve eksiksizdir. (Ravî) Malik dedi ki: “Ben bu hadiste namaza durulduğu zaman (imamın önünden değil de) saflar arasından geçilmesinde bir ruhsat görüyorum. “
Diğer tahric: Buharî, ilim; salat; ezan; sayd; Müslim, salat; Nesaî, kıble; İbn Mace, ikame; Muvatta, sefer; Ahmed b. Hanbel, I, 264 – 342; II, 149.
AÇIKLAMA: Buhari’nin rivayetinden anlaşıldığına göre, Resul-i Ekrem burada namaz kıldırırken önünde sütre yerini tutacak bir duvar bulunuyordu. İbn Abbas (r.a.) bu hadiseyi anlatmakla, sütresiz olarak namaz kılan bir kimsenin önünden geçilmekle o kimsenin namazının bozulmayacağını ifade etmek istemiştir. Çünkü Hz. İbn Abbas’ın sütresiz olarak namaz kılan Resulullah (s.a.v.)’ın arkasında bulunan sahabenin teşkil ettiği bir saffın önünden eşekle geçtiği halde hiç bir itiraz ile karşılaşmaması, ona göre bu fiilin onlarca caiz olduğuna delalet eden bir beyandır. Binaenaleyh namaz kılan bir kimsenin önünden bir adamın veya eşeğin geçmesiyle namaz bozulmaz. Nitekim 711-714. numaralı hadis-i şeriflerin izahında açıklandığı gibi, ulemanın büyük çoğunluğu da bu görüştedir.
Karşı görüşte olanlar ise, “Resul-i Ekrem’in önünde duvarın bulunmaması demek, başka bir sütrenin de bulunmaması demek değildir. Belki önünde bir sütre bulunduğu için İbn Abbas’ın safların önünden geçmesi, o saflarda bulunan kimselerin namazını bozmamıştır. Çünkü imamın sütresi cemaat için de geçerlidir” diyerek kendi görüşlerini müdafaa etmişlerse de, Bezzar’ın sahih senedle İbn Abbas (r.a.)’dan rivayet ettiği “el-Fadl ile beraber bir eşek üzerinde gelerek Arafat’ta sütresiz olarak namaz kılmakta olan Nebiin önünden geçtik” hadisi bunların iddialarını çürütmektedir. Çünkü bu hadis-i şerif, Hz. Nebi’in namaz kılarken önünde bir sütre bulunmadığını açıkça ifade etmektedir.
Yine bunların “belki saflar kalabalık olduğu için İbn Abbas’ın safların önünden geçtiğinden Resulullah (s.a.v.)’in haberi olmamıştır” tarzındaki iddialarına da ulemanın büyük çoğunluğu iltifat etmemiştir.
Çünkü İbn Abbas (r.a.)’ın; “benim bu hareketimi hiç bir kimse kötü karşılamadı” sözüyle esas maksadı, bilhassa Hz. Nebi’in itiraz etmediğini söylemektedir. Yoksa delil olarak sadece Resulullah (s.a.v.)ın içinde bulunduğu bir hadiseyi nakletmesinin bir kıymeti kalmazdı.