Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
CİHAD BAHSİ
DEVAM: 121. Esirin Mal Karşılığında Serbest Bırakılması (Nın Hükmü)
Aişe (r.anha)’dan; demiştir ki: Mekkeliler (Bedir’de müslümanların eline geçen) esirlerine fidye olmak üzere (mal) göndermeye başlayınca (Hz.Peygamber’in kızı) Zeyneb de kocası Ebu’İ-As’ın fidyesi olmak üzere (bir miktar) mal gönderdi. (Hz.Zeyneb’in gönderdiği) bu mallar arasında kendisine ait bir de gerdanlık vardı. (Aslında) bu gerdanlık Hz. Hatice’nin idi ve Zeyneb’i Ebu’l-As ile evlendirirken bu gerdanlığı ona vermişti. Rasûlullah (s.a.v.) gerdanlığı görünce Zeynep için çok üzüldü ve (yanındaki Müslümanlara); “Eğer Zeyneb’in esirini serbest bırakmayı (uygun) görürseniz (onu şerbest bırakın) ve Zeyneb’e ait olan (mal) ı da kendisine iade ediniz” dedi. Onlar da;
Olur, diye cevap verdiler. Rasûlullah (s.a.v.) Ebu’l-As’dan (Zeyneb’i kendisine göndereceğine dair) söz almıştı. -Yahut da- Ebu’l-Âs (Zeyneb’i Hz.Peygambere göndereceğine dair) söz vermişti. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a.v.) Zeyd b. Harise İle ensardan bir adamı (Hz. Zeyneb’i getirmek üzere Mekke’ye) gönderdi, (gönderirken onlara) “Ye’cic (denen yer)in çukurunda bekleyin. Nihayet sizin yanınıza gelince beraberce yola çıkar ve onu alıp getirirsiniz.” buyurdu.
İzah:
Bedir esirleri arasında Peygamberimizin damadı ve Hz.Zeyneb’in kocası Ebu âs b.Rebi’de bulunuyordu.
Ebu’l-As; Mekke’de zengin, güvenilir ve ticarette sayılı kişilerdendi. Annesi Hâle binti Huveylid, Hz.Hatice’nin kızkardeşi idi. Hz.Hatice, yeğenini, kızı Hz.Zeyneb’le evlendirmesini Peygamberimizden istemiş, Peygamberimiz de buna muhalefet etmemişti. Bu, peygamberimize, peygamberlik ve vahiy gelmeden önce idi.
Peygamberimiz Hz.Zeyneb’i Ebu’1-As’a nikahladı. Hz.Hatice yeğeni Ebu’1-As’ı oğlu yerinde tutardı.
Yüce Allah, Peygamberimizi peygamberlikle şereflendirdiği zaman Hz.Hatice ile kızları peygamberimize iman ettiler. Peygamberimizin Allah’tan getirip tebliğ ettiği şeyleri tasdik, peygamberimizin dinini kabul ettiler. Ebu’l-As ise, müşriklikte kaldı.
Peygamberimiz, kızı Hz.Rukiyye’yi veya Ümmü Külsüm’ü de Utbe b Ebî Leheb’e nikahlamıştı.
Kureyş müşrikleri, yüce Allah’ın emirlerine karşı koymaya ve düşmanlığa başladıkları zaman;
Siz Muhammed’in kızlarını almakla onu derdinden kurtardınız. Kızlan geri çevirip onlarla kendisini meşgul ediniz, dediler. Ebul As’a gittiler, ona,
Aileni kendinden ayır. Biz, seni Kureyş kadınlarından*hangisini istersen, onunla evlendiririz, dediler.
Ebu’l-As;
Hayır. Vallahi, ben zevcemden ayrılmam. Onun yerine Kureyş kadınlarından bir kadının, benim karım olmasını da istemem, dedi…
Müslümanların karşılıksız olarak serbest bıraktığı Ebu’l-As, Mekke’ye gidince, birkaç gece Mekke’de oturduktan sonra, bir gece, Hz.Zeyneb’le birlikte Mekke’den yola çıktı. Onu, Zeyd b.Harise’ye ve arkadaşına teslim etti. Onlar da Zeyneb’i peygamberimize getirdiler.[Koksal M.Asım, İslam Tarihi, II, 167-169.] Mevzumuzu teşkil eden bu hadis-i şerifte, “Esirleri mal karşılığında serbest bırakmak caizdir.” diyenlerin delilidir. Biz fıkıh ulemasının bu mevzudaki görüşlerini 2690 numaralı hadisin şerhinde açıkladığımızdan burada tekrara lüzum görmüyoruz.