Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
DEVAM: 42. Fidye
Başına arız olan bir rahatsızlıktan dolayı (başını) tıraş etmiş olan Ka’b b. Ucre’den rivayet olunduğuna göre; Nebi (S.A.V.) O’na, (beyt-i şerif’e) bir sığır hediye etmesini emretmiştir.
İzah:
İbn Hazm, el-Muhallâ, VII, 211 (mesele; 874).
Bu hadis-i şerifte ihramlı iken başındaki rahatsızlığı dolayısıyla saçlarını kesen Hz. Ka’b’a Resûl-i Ekrem Efendimizin bu hareketinden dolayı fidye olarak bir sığır kurban edip etini Harem-i Şerifte bulunan fakirlere dağıtmasını emrettiği ifâde ediliyor. Oysa bundan önceki hadis-i şerifte Resûl-i Ekrem’in Hz. Ka’b’a bu hareketinden dolayı bir koyun kesmesini emrettiği ifâdesi vardır. Resul-i Ekrem’in Hz. Ka’b’a sığır kurban etmesini emrettiğine dair daha başka hadisler de vardır. Bunlar şu hadislerdir:
1. İbn Ömer dedi ki: Ka’b b. Ucre başını tıraş etmişti. Resul-i Ekrem O’na bir sığır kurban etmesini emretti.”[İbn Hacer, Fethu’l-Barî, IV, 389.]
2. İbn Ebû, Leylâ, Nafi’ yoluyla Süleyman b. Yesâr’dan rivayet etmiştir. Hz. Ömer Ka’b b. Ucre’nin oğluna:
Baban başına arız olan hastalıktan dolayı ne yaptı? diye sordu. O da: Bir sığır boğazladı, diye cevap verdi. Bu hadisi Sâid b. Mansûr da tahrîc etmiştir. Süleyman b. Yesâr Hz. Ömer’e yetişmemiştir.[bk. İbn Hacer, Fethu’l-Bari IV, 389.]
3. Ebu Ma’şer Nâfi yoluyla İbn Ömer’den rivayet etmiştir. İbn Ömer dedi ki:
Ka’b başına arız olan rahatsızlıktan dolayı başım tıraş ettiği için boynuna tasma geçirdiği ve sırtına alâmet koyduğu bir sığır kurban etti. Bu hadisi Âbd b. Humeyd de rivayet etmiştir. Fakat Ebu Ma’şer zayıftır.
Her ne kadar bütün bu rivayetler Hz. Ka’b’ın fidye olarak bir sığır kurban ettiğini açıkça ifâde ediyorlarsa da daha Önce geçen 1856 numaralı Ebû Kılâbe hadisinde Resûli Ekrem’in Hz. Ka’b’a; “Yahut bir koyun kes”[Müslim, hac] buyurduğu, yine Müslim’in Abdullah b. Ma’kıPdan rivayet ettiği hadis-i şerifte de Resûl-i Ekrem’in Hz. Ka’b’a; “Bir koyun bulabilecek misin?”[Müslim, hac] buyurduğu ifâde ediliyor. Bütün bu rivayetler de Hz. Ka’b’ın fidye olarak kestiği kurbanlığın koyun olduğunu, sığır olmadığını ortaya koyuyorlar. Gerçekten de söz konusu kurbanlığın sığır olmayıp koyun olduğunu ifâde eden rivayetler daha sahihdir. Nitekim Kadı Iyaz, Aynî ve İbn Hazm de bu görüştedirler.[İbn Hacer, Fcthü’I-Bârî, IV, 13; Aynî, Umdetü’l-kaari, X, 156; İbn Hazm, el-Muhalla, VII, 211, (mesele 874).]