Sünen-i Ebu Davud – SÜNEN EBU DAVUD

SÜNEN EBU DAVUD

FERAİZ BAHSİ

6- Dedenin Mirastan Alacağı Pay

İmrân b. Husayn’dan demiştir ki: Bir adam Nebi (s.a.v.)’e gelip: Oğlumun oğlu vefat etti. Onun mirasından benim (payıma düşecek olan) nedir?” diye sormuş (Hz. Peygamber de),:

“Senin (payın) altıda birdir” cevabını vermiş ve (adam gitmek üzere) sırtını dönünce onu çağırıp “Senin için altıdabirden başka bir (hisse) daha var” demiş. (Adam gitmek üzere) sırtını dönünce onu tekrar çağırıp (beriki) “altıdabir (hisse) sana (esas hissenin dışında asabe hakkı olarak verilen) bir rıziktır” buyurmuş.

(Bu hadisin ravisi) Katade dedi ki: “Sahabe-i kiram Peygamber efendimizin bu (zatı) beriki altıdabir hissesinden dolayı vâris kıldığını bilmiyorlardı (işin aslı şudur ki). Altıdabir hisse, dedenin mirastan aldığı payın en azıdır. (Bazan dede asabe olarak ilk altıda bir hisseden başka ikinci bir altıdabir daha alabilir.)

İzah:

Tirmizî, feraiz

Nebi s.a.v., torunun mirasından almak için kendisine müracaat eden sahibiye ilk altıda biri farz (pay), ikinci altıda biri de asabe hakkı olmak üzere iki ayrı altıdabir hisse (toplam 1/3 hisse) ver­miştir. Ancak bunun hepsini bir çırpıda 1/3 hisse olarak vermemiş nereden geldiklerini ayrı ayrı açıklayarak altıdabir hisseler halinde vermiştir. Eğer bu iki hisseyi birleştirip üçte bir hisse olarak verseydi, o farz sahibi olarak toru­nun mirasından kendine düşecek olan payın üçte bir hisse olduğu vehmine kapılabilirdi. Fahr-i Kainat Efendimiz işte bu varsayımı önlemek için hisse­leri ayırarak iki kalemde vermeyi uygun görmüştür.

et-Tîbî, sözü geçen sahabiye iki ayrı altıbir hisse düşüşünü şöyle açıklı­yor: “Ölen kişinin hayatta iki kızı, bir de dedesi bulunuyordu. Kızların farz (pay) sahibi olarak mirastan payları 2/3 idi. Dedesine de farz sahibi olarak 1/6 pay düşüyordu. Bu durumda mirasın 1/6 sı artıyordu. Bu miktarda asa­be olarak yine dedeye düştü. Çünkü ona ortak olacak başka bir asabe yok­tu.” Tîbî’nin bu sözünün şematik izahı şudur:

Südüs (1/6)

Sülüsân (2/3)

Südüs

Dede (Farz sahibi) 1

Kız

Kız

Dede

(asabe)

1: 6