Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
BUYU’ ve İCARE BAHSİ
DEVAM: 73. Şüf’a
Câbir b. Abdullah (r.a) Rasûlullah (s.a.v.)’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Komşu komşu’nun şüf’a sına daha müstehaktır. Yolları bir olduğu zaman komşu gaipse beklenir.”
İzah:
Tirmizî, ahkâm; Nesâî, buyu’; İbn Mâce, şüf’a; Ahmed b. Hanbel, VI, 10.
Tirmizî, hadisin hasen garib olduğunu söyler. Bezlü’l-Mechud da, hadisin ravısı Abdülmelık in sıka bir ravı olduğu belirtilerek çeşitli âlimlerin onun hakkındaki sitayişkâr ifadeleri nakledilir.
Hadiste; komşunun gaib olması halinde, gelinceye kadar şüf a hakkının baki kaldığına işaret edilmiştir. İbn Reslân, bu sözün çocuk büyüyünceye kadar şüf a hakkının devam ettiğine de ihtimali olduğunu söyler. Yine bu ifade şefi’in gaib olması halinde bu gaiblik uzasa bile şüf’a hakkının devam ettiğine delil sayılmıştır.
Hadisin sonunda da, “Yollan bir olduğu zaman” kaydı yer almıştır. Neylü’l-Evtâr’da; bu ifadeden mutlak olarak şüf anın sabit olmayacağı, ştifanın sübutu için yolların bir olması gerektiğinin anlaşılacağı söylenir. Neyi sahibi, bu konudaki hadisleri müşterek olarak değerlendirir ve, “Eğer komşuların yollan bir ise, komşuluğun şüf’a sebebi sayılacağını, değilse sayılmayacağını” söyler. Böylece birbirine muhalif görülen hadisleri te’lif etmiş olur. Konuyu özet olarak ifade edecek olursak şöyle diyebiliriz:
Âlimler, şüf’a konusunda ihtilâf etmişlerdir. Evzaî, Leys, Mâlik, Şafiî, Ahmed, İshak ve Ebû Sevr’e göre; sadece malı bölüşmemiş olan ortak şüf’a hakkına sahiptir. Komşunun şüf’a hakkı yoktur. Nehaî, Şüreyh, Sevrî, Katâde, Hasenü’I-Basrî, Hammâd b. Süleyman, Ebû Hanîfe, Ebû Yusuf ve Muhammed’e göre; arazide, evde ve bahçede şüf’a hakkı sırayla; malın kendisinde ortak olana, sonra malın hukukunda ortak olana, sonra da komşuya aittir.