Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
BUYU’ ve İCARE BAHSİ
DEVAM: 63. Köpeklerin (Satışı Karşılığında Alınan) Para (Nın Hükmü)
Abdullah b. Abbas (r.a) şöyle demiştir: Rasûlullah (s.a.v.) köpeğin parasından nehyetti ve: “Eğer satıcı köpeğin parasını istemeye gelirse avucuna toprak doldur” buyurdu.
İzah:
Nesâî, buyu’, sayd
Bu hadiste İbn Abbas (r.anhüma), Hz. Nebi’in köpek satıp karşılığında para almayı nehyettiğini haber vermiş, sonra da; “Satıcı para istemeye gelince avucuna toprak doldur” demiştir. İbarenin gelişinden bu söz İbn Abbas’a ait gibi zannediliyor. Fakat Hz. Peygamber (s.a.v.)’in sözü olması daha uygundur. Tabiî o zaman cümlede bir hazfın olduğunu düşünmek gerekir. Nitekim Hattâbî’nin izahı bu anlayışa uygun düşmektedir.
Avucuna toprak doldurmaktan maksat, Hattâbî’nin ifadesine göre; eli boş göndermek, hiç bir şey vermemektir. Hattâbî, “Buradaki toprak mahrumiyet demektir. Bu, elinde topraktan başka bir şey yoktur demeye benzer. ..’ ‘der. Hattâbî’nin belirttiğine göre selef ulemasından bazıları hadisi zahirî manasında anlamışlar ve köpek satıp para istemeye gelenin avucuna toprak doldurulacağını söylemişlerdir. Bunlar, Mikdâd’ın şu hâdisesine dayanırlar: Mikdâd (r.a), bir adamı öven birisini görmüş, hemen kalkıp yüzüne toprak serpmiş ve Hz. Nebi’in; “Meddahları gördüğünüz zaman yüzlerine toprak serpiniz.” hadisini kastederek; “Biz böyle emrolunduk” demiştir.
“Satan para istemeye gelince avucuna toprak doldur.” sözü; köpeğin kıymetinin olmadığına delildir. Dolayısıyla, öldürülmesi halinde hiçbir karşılık gerekmez. Mâlik b. Enes; öldürülürse fiat değil kıymetin gerekli olduğunu söylemiştir.
Hattâbî, Mâlik’in bu görüşüne açıklık getirmek üzere; “İki türlü semen (alışverişlerde mal karşılığında ödenmesi kararlaştırılan bedel) vardır. Bunlar; alışverişlerde kabul edilen semen ve itlaf halinde ödenmek üzere tayin olunan semendir. Hz. Nebi (s.a.v.), avucuna toprak doldur, buyurmakla bu iki semeni de iptal etmiştir. Böylece hiçbir şekilde (ister satış ister öldürme) köpeğin bedelinin olmadığı sabit olmuş olur.” der.
Hattâbî’nin; malların itlafı halinde verilmesi gereken semen dediği bedele fıkıhta daha çok “kıymet” denilir.