Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
CİHAD BAHSİ
Atlara İyi Bakmak, Onları Harbe Hazır Bulundurmak Ve Onların Kaba Etlerini Kaşağılamak
Ebû Vehb el-Cüşemî’den; demiştir ki: Rasûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Atları (her an harbe hazır tutmak için) bağlayınız, alınlarını ve sağrılarını sıvazlayınız” buyurdu. Yahut da “kabalarını (sıvazlayınız)” dedi. (Sonra sözlerine şöyle devam etti); “Onlara gereken gerdanlıktan takınız. (Fakat yayın iki ucu arasına gerilen) kirişleri takmayınız.”
İzah:
Nesaî, hayl, Ahmed b. Hanbel, IV, 345.
“Atlan bağlayınız” cümlesi, “onları hazır tutunuz ve harb için onları iyi hazırlayınız*’ anlamındadır. Atların alınlarını ve sağrılarını sıvazlamaktan maksat, onların alınlarını ve sağrılarını elle okyaşıp onları memnun etmek ve ayrıca hayvanın sözü geçen yerlerini tımar ederek onların istirahatını sağlamaktır.
Bu hadisi rivayet eden râvi Hz. Nebiin, “atların sağrılarını sıvazlayınız” mı, yoksa, “kabalarını sıvazlayınız*’mı dediğinde şüpheye düşmüştür. Harb vasıtası olan bir hayvanın kaba etlerini elle sıvazlayıp tımar etmek onun rahatlamasına ve kuvvetlenmesine sebep olacağı için ibâdet hükmündedir. Hadis-i şerifte geçen “onlara (gereken) gerdanlıkları takınız (fakat yayın iki ucu arasına gerilen) kirişleri takmayınız.” cümlesinden maksat, “onlara istediğiniz gerdanlıkları takarak din düşmanlarının üzerine sürünüz. Fakat câhiliyye dönemi araplarının yaptığı gibi göz değmesini önleyeceği inancıyla onlara yay kirişi takmayınız” demektir. At besleme mevzuunda gelen hadislerden bazıları da şu mealdedirler.
1. At beslemek kişi için ecirdir, yâni sevabı muciptir.
2. Kişi. için perdedir, siperdir.
3. Kişinin Üzerinde günahtır, yâni günahı muciptir.”
Atın kendisine sevap kazandırdığı adam, onu Allah yolunda bağlamış, onun ipini bir çayıra yahut bir bahçeye uzatmıştır. İşte o at, içinde bağlı olduğu o çayırın, yahut o bahçenin neresine değip geçerse o kısım onun için sevabı mucip olur. Eğer o, bir nehre uğrar da sahibi sulamak istemediği halde su içerse bu da sahibi için sevabı mucip olur. Atın kendisine siper olduğu adam, onu insanlara muhtaç olmamak ve perde olmak için yani fakirliğini gizlemek ve de teaffüf yani evlad-ü lyalini nâ-muskârâne geçindirmek için bağlamıştır. Ona iyi bakmak, hoş binmek ve yük yüklemek hususlarında Allah’ın hakkını unutmamaktadır. İşte o hayvan, kendisi için siperdir.
Diğer adam ise, atı sırf böbürlenmek, gösteriş ve düşmanlık için bağlamıştır. Bu da kendisi için günahı muciptir.”[bk. Buhari, cihâd; Müsâkât; menâkıb; Tefsir sûre, i’tisâm; Müslim, zekât; İbn Mâce, cihad; Muvatta cihâd; Ahmed b. Hanbel, 1, 395; IV, 69; V, 381.]