Sünen-i Ebu Davud – SÜNEN EBU DAVUD

SÜNEN EBU DAVUD

FİTEN BAHSİ

DEVAM: 6. Mü’mini Öldürmek Çok Büyük Günahtır.

Harice b. Zeyd şöyle dedi: Zeyd b. Sabit’i, şu bulunduğum yerde şöyle derken işittim: Kim bir mu’min’i kasden öldürürse cezası, içinde temelli kalacağı cehennemdir”[Nisa 93] âyet-i kerimesi Fûrkan süresindeki “Onlar, Allah’ın yanında başka İlah tutup o’na yalvarmazlar, Allah’ın haram kıldığı can’a haksız yere kıymazlar.”[Fûrkan, 68] mânâsına gelen âyetten altı ay sonra indirildi.”

İzah:

Haberde, Zeyd b. Sabit (r.a), Nisa Sûresi’nin 93.’cü âyetinin, Fûrkan sûresinin 68. ayetinden altı ay sonra nazil olduğunu, dolayısıyla onu rieshettiğini bildirmektedir.

Burada neshin önemini anlayabilmek için Fûrkan Sûresi’ndeki âyetten önceki ve sonraki bazı âyetlere işaret etmek gerekecektir.

Fûrkan Sûresi’nin 63,’ncü ayetinden, 68. ayetine kadarki kısımda Allah’ın kullarının özelliklerinden bahs edilmektedir. 68, 69, 70’inci âyetlerin mealleri de şu şekildedir. “Onlar Allah’ın yanında başka tan­dır tutup ona yalvarmazlar. Allah’ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar. Zina etmezler, bunları yapan, günaha girmiş olur; kıya­met günü azabı kat kat olur. Orada afçaltilarak temelli kalır. Ancak tövbe eden, inanıp yararlı iş işleyenler müstesna. Allah, onların kötü­lüklerini iyiliklere çevirir. Allah bağışlar ve merhamet eder.”

Görüldüğü gibi bu âyetlerde; Allah’ın kullarının, haksız yere adam öl­dürmeyecekleri, zina etmeyecekleri; şayet bunları yaparlarsa büyük gü­nah işlemiş sayılacakları, kıyamet günü azaplarının katlanacağı, ama töv­be edip hayırlı işler yapanların affedileceği ve kötülüklerinin iyiliklere çevrilecekleri beyân edilmektedir. Kısacası, adam öldüren kişinin tövbe­sini kabul edileceğine işaret edilmektedir. Nisa Sûresi’nin 93.cü ayetinde ise, haksız yere adam öldürenin cezasının cehennem olduğu ve orada sü­rekli kalacağı ifâde edilmektedir. Bu durumda âyetler arasında bir çeliş­kinin varlığı söz konusu olmaktadır. İşte Zeyd b. Sabit, haksız yere adam Öldürenin ebeddiyyen cehennemde kalacağını bildiren Nisa Sûresi’nin 93.cü âyetinin, tövbenin kabul edileceğini işaret eden Fûrkan Sûresi’nde­ki âyetten daha sonra indiğini, dolayısıyla onun hükmünü ortadan kaldır­dığını söylemiştir.

Bundan sonraki hadiste ise, konu daha değişik bir tarzda ele alınmış; Fûrkan Sûresi’ndeki âyetin, müslüman olmak üzere olan müşriklerle ilgi­li; Nisa Sûresi’ndeki ayetin ise daha önceden müslüman olup İslâm Şeri-âtini bilenlerle ilgili olduğu ifâde edilmiştir.

Ancak hadisin sonunda, Mücahîd’in; pişmanlık duyanların ebediyyen ce­hennemde kalma hükmünün dışında olduğunu izah eden beyanı yer almıştır.

Alimlerin çoğu, âyeti kerimelerin “Haber” niteliğinde olduğunu, ha­berde ise neshin caiz olmadığını ve Nisa Sûresi’ndeki âyette anılmamış olsa da bir istisnanın olduğunu söylemişlerdir. Buna göre, Nisa Sûresi’nin 93’üncü âyetinin mânâsı: “Kasden bir mü’mini öldürenin cezası, içeri­sinde devamlı kalacağı cehennemdir. Ama tövbe edip, pişmanlık du­yanlar müstesna”, şeklinde anlaşılacaktır. O zaman, iki âyet arasında bir çelişki sözkonusu olmaz. Dolayısıyla neshin varlığını söylemeye de ihti­yaç kalmaz.

Bu izah, bir sonraki hadiste gelecek olan, Mücâhid’in izahına uygundur.