Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 194-195. Otururken Teşehhüdü Unutan (Ne Yapar?)
Sevbân (r.a.)’den; Nebi (s.a.v.)’in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:
“Her yanılma için selâmdan sonra iki secde vardır.”
İbn Mâce, ikâme; Ahmed b. Hanbel, V, 280.
(Ebu Dâvud dedi ki:) …. kaydını Amr (b. Osman’dan başka hiç bir ravi zikretmemiştir.
İzah:
Bu hadise ilk bakıldığında bir namaz içerisinde yanılma tekrarlanınca, sehv secdesinin de tekrarlanmasının gerektiği anlaşılmaktadır. İbn Ebî Leylâ bu görüşü benimsemiştir. Bazı âlimler “yanılmanın cinsi aynı ise, hepsi için bir secde yeter, fakat yanılma ayrı ayrı cinsten olursa, her birisi için ayrı ayrı secde yapılmalıdır” derler. Ancak bu görüşlerin her ikisi de pek taraftar bulamamıştır.
Cumhura göre (Hanefî ve Şâfiiler de bu görüştedirler) bir namazda birden fazla yanılma olursa, hepsi için iki secde kâfidir. Her yanılma için ayrı ayrı secde yapmaya lüzum yoktur. Şafiîlerin muteber kitaplarından Mühez-zeb’de bunun illeti şöyle ifâde edilmektedir:
“Eğer her hata için ayrı bir secde icâbetse idi, hatanın hemen akabinde secde gerekirdi. Secde namazın sonuna bırakıldığına göre, bu namazdaki bütün hataların toplanması içindir.”
Sehv secdesini yaparken hata eden bir kimseye bu hatadan dolayı yeni bir secde lâzım değildir. Bu konuda imam Muhammed’le, Nahv imamlarından Teyzezadesi Kısaî arasında geçen bir konuşma son derece güzeldir. Buraya naklediyoruz:
imam Muhammed teyzesinin oğlu Kisâî’ye:
Niçin fıkıhla meşgul olmuyorsun? dedi. Kisâî:
Bir ilmi iyice bilen, diğer ilimleri de anlar, karşılığını verdi. İmam Muhammed:
Peki, o halde ben sana bir fıkıh meselesi sorayım da onun cevabını Nahv’den bul bakalım, deyip şu soruyu sorar:
Sehv secdesinde hata eden bir kimse ne yapmalıdır? Kısaî biraz düşündükten sonra:
Sehv secdesi yapmaz. Muhammed:
Sen bu cevabı nahvin hangi konusundan çıkardın? deyince, Kisâî:
El-Musağğar lâ yusağğar (tasgir yapılan bir daha tasğîr yapılmaz) karşılığını vermiştir.
Hatanın tekrarı hâlinde tek secdenin kâfi geleceğini söyleyenler açıklamakta olduğumuz hadisle ilgili olarak şunları söylerler:
Bu hadis zayıftır, delil olamaz. Çünkü bu İsmail b. Ayyaş tarikiyle gelmiştir. O da tenkide uğramıştır. Hadisin sabit olduğu kabul edilirse, mânâ, “namazda meydana gelen bütün yanılmalar için iki secde kâfidir” şeklinde anlaşılmalıdır. Beyhakî’nin Hz. Âişe’den rivayet ettiği, “İki secde, namazdaki bütün eksik ve fazlalıklar için yeterlidir”[Beyhakî es-Sünenu’l-kııbrâ, II, 346.] hadisi de bu manayı desteklemektedir.
Evzâî bu konuda yukarıda anlatılanlardan tamamen değişik bir görüştedir. Ona göre eğer hataların hepsi fazlalık veya hepsi noksansa, iki secde kâfidir. Ama bir kısmı fazlalık bir kısmı noksansa her biri için ayrı secde yapmalıdır.