Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
13. Mahallelerde Mescid Edinmek
Başlıkta “Mahallelerde” diye terceme ettiğimiz الدُّورِ (dur) kelimesi… (dar) kelimesinin çoğuludur. Bu kelime mahalle manasına geldiği gibi, hane, ev manasına da gelmektedir. İbn Melek, ikinci manayı tercih edenlerdendir. Biz Ebu Davud sarihlerinin tercihine uyarak başlığı ilk manaya göre terceme ettik. Kelimenin bu farklı manalandırılışı, Hadisden elde edilecek hükmün de farklı oluşuna sebep olmaktadır.
Birinci manaya göre: Hadiste mahallelerde mescid inşa edilmesi emredildiği halde, ikinci manaya göre hane halkının, kendi evleri içerisinde özel bir bölümü namaz kılmaya tahsis etmeleri emredilmiş olmaktadır.
Her ne kadar evlerde bir bölümün ibadet için hazırlanmasına müsaade edilmekte ise de bu, evde zaruret halinde namaz kılma noktasındandır Mahalle mescidine gitmenin ısrarla istenilmesi ve bazılarınca vacib olduğunun söylenmesi de gösterir ki, evde namazgah bulundurmak müslümanın mescidinden uzaklaşmasına ruhsat vermez. Ancak cemaate iştirak etmeleri mahzurlu olan kadın ve çocukların dini vecibeleriyle eğitimlerini yapmalarını sağlamak noktasından önemlidir.
Aişe (r.anha) şöyle demiştir: Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem) mahallelerde (veya evlerde) mescidler yapılmasını oraların temiz tutulmasını ve güzel kokular sürülmesini emretti.
Diğer tahric: Tirmizi, Cum’a; ibn Mace, Mesacid; Ahmed b. Hanbel, IV 279.
AÇIKLAMA: Yukarıda da işaret ettiğimiz gibi الدُّورِ kelimesi hem mahalle, hem de ev manasına gelmektedir. Sarihlerin aşağı yukarı tümü kelimeyi mahalle olarak kabul edip açıklamışlardır; ev manasına gelebileceğine de işaret etmişlerdir.
Hattabi, bu kelimenin ev manasına geldiğini fakat mahalle için de kullanıldığını söylemiş, Ayni de Hattabi’nin söylediğini tercih etmiştir.
Hz. Nebi’in mahallelerde mescidler inşa edilmesini emretmesindeki hikmet, evi camiye uzak olanları meşakatten kurtarmak ve onların camiye gidemedikleri hallerde cemaatten mahrum olmamalarını sağlamaktır.
İkinci manaya göre düşünüldüğünde, Hz. Nebi’in evleri kabirlere benzetmekten men’eden hadisinin manası tahakkuk etmiş olur.
Hadis-i şerif ayrıca camilerin temiz tutulmasını ve buralarda terden veya başka sebeplerden dolayı olması muhtemel kokuların izalesi için güzel kokular sürülmesini emretmektedir. Ibn Reslan, camilerde kullanılacak olan kokunun, rengi kalmayan ve erkeklere mahsus olan kokular olacağını, çünkü kadınların kullandıkları ve renk bırakan kokuların cemaati meşgul edeceğini söyler. Yine İbn Reslan’ın ifade ettiğine göre, bu kokular, insanların duracağı ve secde edecekleri yerlere sürülmelidir.
Bazı Hükümler
1. Evlerde ve mahallelerde mescid edinmek meşrudur.
2. Mescidler temiz tutulmalı ve güzel kokular sürülmelidir.
DEVAM