Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALATU’T-TATAVVU BAHSİ
DEVAM: 12. Kuşluk Namazı
Nebi (s.a.v.)’in eşi Âişe (r.anhâ)’den; demiştir ki: Resûlullah (s.a.v.) kuşluk namazını kılmazdı. Onu ben (hâlâ) kılıyorum. Resûlullah (s.a.v.) halk amel eder de üzerlerine farz olur korkusuyla yapmak istediği bir kısım (hayırlı) işi bırakırdı.
İzah:
Buhârî, teheccüd; Müslim, müsafirîn; Ahmed b. Hanbel, VI, 85, 86, 168,170,
Bu hadis-i şerîf kuşluk namazı kılmanın müstehab olmadığını söyleyen kimselerin delilidir.Metinde geçen “sübha” kelimesi “nafile” anlamına gelmektedir.
Kuşluk namazı ile ilgili olarak Hz. Âişe’den birbirinden farklı üç hadîs rivayet edilmiştir:
1. “Hz. Nebi (s.a.v.) kuşluk namazını dört rekat kılardı, dilediği kadar da ziyade ederdi.[Müslim, musâfirîn]
2. “Ancaf: seferinden döndüğü zaman kılardı”[Müslim, müsâfirin]
3. Konumuzu teşkil eden hadis.
Bunlardan birinci hadîs Nebi (s.a.v.)’in mutlak surette kuşluk namazı kıldığını ifâde ederken, ikinci hadis bazı sebebler ve şartların bulunması hâlinde kıldığına delâlet etmekte; üçüncüsü ise kesinlikle kılmadığını ifâde etmektedir.
Aslında bu hadis-i şerifler arasında bir çelişki yoktur. Çünkü birinci hadis-i şerifteki ifâde, Resûl-i Ekrem (s.a.v.)in devalı olarak kuşluk namazı kıldığına delâlet etmez. Sadece Resul-i Ekrem (s.a.v.)’in kuşluk namazı kıldığım ifade eder. Hatta bu söz Hz. Âişe’nin Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’i bu namazı kılarken bizzat gördüğünü de ifâde etmez. Çünkü Hz. Âişe”nin Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’in kuşluk namazı kıldığını bir başkasından duymuş olması da mümkündür.
İkinci hadîs de Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’in seferden dönmesinin dışında kuşluk namazı kılmadığını göstermez. Çünkü Hz. Nebi her gününü Hz. Âişe’nin yanında geçirmezdi. Diğer günlerde de mescidde ve diğer hanımlarının yanında kuşluk namazı kılmış olabilir. Ulemâ bu üç hadisi mütelaa ederek Buhârî ile Müslim’in ittifakla rivayet ettikleri ve Resûl-i Ekrem (s.a.v.)’in devamlı olmayarak ve yalnız başına kuşluk namazı kıldığım ifade eden ikinci ve üçüncü hadisleri birinci hadise tercih etmişlerdir. Netice olarak ikinci ve üçüncü hadis-i şeriflerde ortak olan ifade şudur: Resûl-i Ekrem (s.a.v.) devamlı olarak ve cemaatle kuşluk namazı kılmazdı. Çünkü halkın bunu devamlı olarak kılıp da üzerlerine farz olmasından korkardı.
Bazılarına göre ise birinci hadis Hz. Nebi’in mescidde kıldığı kuşluk namazıyla, ikinci hadis de evde kıldığı kuşluk namazlanyla ilgilidir.[Aynî, Umdetu’l-Kaarî, VII, 240.]
Gerçi İbn Ömer’den rivayet edilen sahih bir habere göre, kendisi kuşluk namazı hakkında “o bid’attir” demişse de, bu sözü “o namazı mescidde alenen kılmak bid’attir” manasında kullandığı kabul edilmiştir. Bazıları da bu sözü kuşluk namazını devamlı surette kılmak bid’attir. Çünkü peygamber (s.a.v.) ümmetine farz olur düşüncesiyle ona devam etmemiştir. Fakat bu terk Resûlullah’ın şahsıyla ilgilidir. Ümmetin de terk etmesini gerektirmez. Bu bakımdan ulemânın büyük çoğunluğuna göre ise, kuşluk namazı kılmak müstehabtır.