Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EYMAN VE’N-NUZUR BAHSİ
23. (Tüm) Malını Sadaka Olarak Vermeyi Adayan Kimse Hakkındaki Hadisler
Kâ’b b. Mâlik’den rivayet edilmiştir,, şöyle demiştir: Rasûlullah’a: Yâ Rasûlallah! Şüphesiz Allah ve Rasûlü için sadaka olarak malımdan soyulmam (malımın tümünü sadaka olarak vermem) benim tevbem (in kemalin) dendir, dedim.
Rasûluliah (s.a.v.): “Malının bir kısmını kendine alakoy, bu senin için daha hayırlıdır.” buyurdu.
Kâ’b demiştir ki: Ben de; Hayber’deki sehmimi kendime alıkoyuyorum, dedim.
İzah:
Buharî, eymân, vesâya, tefsiru sûre (Tevbe); Müslim, tevbe; Nesâî, eymân; Dârimî, zekât; Muvatta, nüzûr
Hadisin zahirî manasının babın mevzuu ile pek bir münasebeti yok gibidir. Çünkü bab, malının tamamını dağıtmayı adamakla ilgilidir. Hadiste ise, Kâ’b (r.a)’ın malını tasadduk etmeyi adadığına dair bir kayıt mevcut değildir. Hatta Hz. Kâ’b’ın tevbenin kemali için malını dağıtmak istediği ve bunu Rasûlullah’a danıştığı açıkça ifade edilmektedir.
Sarihler, hadisin başlık ile münasebetini bir takdir yaparak izah ederler. Buna göre babın manası; “Bir günahtan dolayı tevbe eden kişi malının hepsini sadaka olarak verse veya malının tümünü tasadduk etmeyi adaşa bu adağı geçerli midir?” şeklinde olmalıdır.
Kâ’b b. Mâlik, Tebük seferine iştirak etmeyip bundan dolayı Allah’a tevbe eden ve tevbesi kabul edilen üç kişiden birisidir. Bu hadiste konu edilen tevbe işte bu tevbedir. Yani Kâ’b; sefere iştirak etmemesinden dolayı ettiği tevbeye, malını fukaraya dağıtmayı da eklemek istemiştir.
Hadiste Hz. Nebi (s.a.v.)’in, kendisine soru soran Kâ’b’a; malının bir kısmını kendisi için alıkoymasını emrettiğini görüyoruz. Bu durumda olan bir kimsenin alıkoyacağı malın oranı ve böyle bir adağın hükmü gibi konularda, âlimlerin farklı görüşleri vardır. Bu babdaki hadislerin hepsi aşağı yukarı aynı manayı ifade ettikleri ve bazılarında konuya açıklık getirecek kayıtlar bulunduğu için biz bu görüşleri babın sonuna almayı uygun bulduk.
Bilindiği gibi, Hz. Nebi (s.a.v.); Hz. Ebü Bekir’in malının tamamını Allah yolunda sarfetme yolundaki arzusuna karşı çıkmamıştır, Bezlü’l-Mechûd sahibi, Ebû Bekir ile Kâ’b’a yapılan muamelelerin farklılığını, onların mertebelerindeki farklılığa hamletmiştir.