Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EYMAN VE’N-NUZUR BAHSİ
DEVAM: 18. Nezirlerden Nehy
Ebu Hureyre (r.a)’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (s.a.v.) (Allah C.C.’nun şöyle buyurduğunu) söylemiştir: “Adak adamak insanoğluna; benim kendisi için takdir etmediğim bir şeyi getirmez. Ancak adak insanı, benim kendisine takdir ettiğim şeye iletir. (Onunla) cimriden mal çıkarılır. Cimri, Önceden vermediğini o adağı üzerine verir.”
İzah:
Buhari, eymân, kader; Müslim, nezr; Nesâî, eyman; ibn Mace, keffarat, Tirmizî, nüzûf ; Ahmed b. Hanbel, II, 61, 301, 412.
Bu hadis haddizatında, hadis-i kudsîdir. Yani Hz.Nebi bunu Allah (c.c.)’dan haber vermiştir. Ancak metinde bu açıkça görülmemekte, sanki Hz. Nebi in sözü imiş gibi ifade edilmektedir.
Bu hadisi Ebû Dâvûd’dan, Ebu’l-Hasen b. el-Abd rivayet etmiştir. Lü’lüî’nin rivayetinde ise mevcut değildir. Bu yüzden Münzirî’nin Muhtasarında yer almamıştır.Avnu’l-Ma’bûd sahibi; Hafız Mizzî’nin de bu hadisi el-Etrâf adındaki kitabında zikretmediğini söyleyerek şaşkınlığım ifade. eder.
Bu hadis, dipnotta da işaret edildiği gibi bir kudsî hadistir. Ancak, sözün Allah (c.c)’a nisbeti açıkça gösterilmemiştir. İbn Hacer, Fethu’1-Bârî’ de buna işaretle şöyle der: “Bu hadis, kudsî hadislerdendir. Ancak Allah’a nisbeti açıkça ifade edilmemiştir.”
Hadis metnindeki “Cimriden çıkartılır” manasına gelen; cümlesi de; Buhari’de, “Allah, onunla cimriden (mal) çıkarır”; Müslim’de, “Bu nezirle cimriden daha önce vermek istemediği şey çıkartılır”; İbn Mâce’de de, “Nezir sebebiyle cimriden (bir şey) çıkarılır” manalarına gelecek şekilde ifade edilmektedir.
Bundan önceki hadiste olduğu gibi bunda da; arzuladığı bir sonuca ulaşmak için adakta bulunmanın sonucu değiştirmeyeceği, çünkü olan herşeyin Allah’ın takdirinin eseri olduğu ifade edilmektedir. Ama adak sayesinde normal hallerde bir şey vermeyen cimrilerden mal çıkar. Çünkü cimri, bir şeyin Dİması halinde sadaka vermeyi veya kurban kesmeyi adar ve istediği olursa adadığını vermek zorunda kalacak ve kendisinden mal çıkacaktır.
Adağın, malın çıkmasına sebep olmasında sadece cimrilerin anılması, ;imri olmayanların adak sebebiyle mal vermeyecekleri manasına gelmez. Çünkü muallak nezirde, istenilen şeyin gerçekleşmesi halinde nezrin gereğini yapmak hem cimri hem de cömert için vacibtir. Cömertler bir şey adamadan ia sadaka verip hayır ve hasenatta bulundukları için, hadiste sadece cimri-er anılmıştır.