Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SAYD BAHSİ
DEVAM: 22-23. Avlanma(Nın Hükmü)
Ebu Sa’lebe el-Huşenî demiştir ki: Rasulullah (S.A.V.) bana: “Ey Ebû Sa’lebe! Kendi yayınla ve köpeğinle avladığın av’ı yiyebilirsin” buyurdu.
(Bu cümleyi Muhammed b. Harb’den, Musannif Ebû Davud’a nakleden Muhammed b. el Musaffa’dır. İbn el Musaffa bu cümleyi musannif Ebû Davud’a bir de Bakıyye’den naklen rivayet etmiştir. Bu ikinci rivayet’in sened zinciri içerisinde Ebû Sa’lebe de vardır. Bu ikinci yolla gelen rivayette İbn Musaffa (Hz. Nebi’nin bu cümlenin sonunda: “Eğitilmiş (olan köpeğinle) ve (yahutta) kendi elinle avladığın avı (canlı olarak ele geçirmişsen) keserek (ye) ve eğer ölü olarak ele geçirmişsen) kesmeden yiyebilirsin” (dediğini de) ilâve etti.
İzah:
Buhârî, zebaih; İbn Mâce, sayd; Ahmed b. Hanbel, 11-184, IV-195.
Musannif Ebû Davud’un şeyhi Muhammed b. el Musaffa’nın iki ayrı yoldan rivayet ettiği bu hadisin kısımlarını birleştirecek olursak, hadisin tamamının şöyle olması gerekir: “Ey Ebû Sa’lebe yayınla ve (yahutta) öğretilmiş köpeğinle avladığın avı (canlı olarak ele geçirmişsen keserek ye (ölü olarak ele geçirmişsen) kesmeden yiyebilirsin.”
Metinde geçen “zekiyyen” kelimesini hadis sarihleri “kesilmiş olarak” şeklinde, “gayra zekiyyin” kelimesini de “kesilmemiş” şeklinde tefsir etmişlerdir.
Ancak Hattâbî; “zekiyyen” kelimesini “köpek gibi avını ön dişleriyle parçalayan hayvanların dişleriyle, şahin gibi kuşların da pençeleriyle kanı akıtılan” şeklinde “gayra zekiyyin” kelimesini de sözü geçen hayvanlar tarafından yakalandığı halde kanları akıtılmayan” şeklinde tefsir etmiştir.
Hadis-i şerif köpek, kaplan, pars gibi yırtıcı hayvanlarla olduğu gibi avını pençeleriyle yakalayan kuşlarla ve ok, yay, mızrak ve bıçak gibi kesici aletlerle de avcılık yapmanın caiz olduğuna delâlet etmektedir.
Hanefî âlimlerinden gelen kuvvetli rivayete göre, bu yollardan biriyle avlanıp ta ölü olarak ele geçen bir avın etinin helal olabilmesi için, hayvanın herhangi bir yerinden yaralanmış olması gerekir. İmam Malik ile İmam Ah-med ve Şafiî âlimlerinden Müzem de bu görüştedirler. İmam Şafiî ise boğularak kanı akmadan ezilerek ölen bir avın haram olduğu görüşündedir. Çünkü “…. Allah’ın size öğrettiğinden öğreterek yetiştirdiğiniz avcı hayvanlar…”[Mâide 4]
âyet-i kerimesindeki “el cevarih” kelimesinde “avını yaralayarak yakalayan hayvanlar” manası vardır.
İmam Ebû Yusuf’a ve tmam Şafiî’den en sahih rivayete göre; adı geçen yollardan biriyle avlanıp da ölü olarak ele geçen avın, helal olabilmesi için, avın yara almış olması şart değildir. Çünkü Mâide sûresinde geçen “el cevârih” kelimesinin esas manası “el kâsib” yani “yakalayıp ele geçiren” anlamı vardır.
İmam Ebû Hanife (r.a)’ye göre; sözü geom yollardan biriyle avlanıp da ölü olarak ele geçen bir hayvanın etinin helal olabilmesi için, organlarından birinin kırılmış olması da yeterlidir. Zira bu gizli bir yara mesabesindedir. Fakat fetva bu avın etinin helal olmayacağı noktasındadır. Bu mevzuya merhum M. Zihni efendiden nakledeceğimiz satırlarla son veriyoruz: “Av köpeğinin yediği av helal değildir. Bunun gibi yaralamayarak boğduğu ve çarpıp veya belini kırıp öldürdüğü av da helal olmaz.”[Ni’met-i İslâm, M. Zihnî, 688.]