Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 143-144. Rüku’ Ve Secdede Belini Düz Tutmayan’ın Namazı
Abdurrahman b. Şibl’den; demiştir ki: Resülullah (sallallahu aleyhi ve sellem) kişinin (namazda) karga gagalayışı (gibi acele yatıp kalkması)ndan, yırtıcı hayvan gibi oturuşundan ve mescidde belli bir yeri deve gibi (devamlı) mekan edinmesinden nehyetti.
Bu lafızlar Kuteybe’nin rivayetine aittir.
Diğer tahric: Nesaî, tatbîk; İbn Mace, ikame; Darimî, salat, Ahmed b. Hanbel, III. 428, 444; V, 447.
AÇIKLAMA:
1. Hadiste geçen “karga gagalayışı” tabiri karganın yem yerken gagasını acele yere dokundurup kaldırması anlamına gelir ki, kişinin namaz kılarken, secdeyi acele yapmasından daha alnı yere değmeden burnunu yere değdirip hemen kaldırmasından kinayedir.
2. “Yırtıcı hayvan oturuşu” tabirinden maksatsa, kişinin secdede köpek ve benzeri yırtıcı hayvanların oturuşu gibi dirsekleri yanlarına değecek şekilde kollarını yere yapıştırması ve yaymasıdır.
3. “Mescidde belli bîr yeri deve gibi devamlı mekan edinmek” tabirinin iki manası vardır:
a. Develer ağıla girdikleri zaman yumuşak ve düz bir yer ararlar. Böyle bir yeri buldukları zaman artık devamlı oraya çökerler, başka bir yere yatmazlar.
b. Develer çökerken önce insana nisbetle el ve kol mesabesinde olan ön ayaklarıyla çökerler sonra da arka ayaklarıyla çökerler.Bu bakımdan Hanefîlere göre secdeye giderken yere önce elleri sonra da dizleri koymak mekruhtur. Önce dizler sonra da eller konmalıdır.
Şafilere göre ise, önce eller sonra dizler yere konmalıdır. Önce dizleri sonra da elleri yere koymak deve yatışına benzer.[bk. 840 numaralı hadis ve izahı]
Demek ki bu tabir, deve gibi yere çökmenin ve namazı her zaman mescidde aynı yerde kılmanın yasak olduğunu ifade ediyor.
Netice ofarak namazda bu üç tabirin ifade ettiği şekildeki davranışlar, bu hadis-i şerifte yasaklanmıştır. Çünkü karganın gagalayışı gibi acele secdeye yatıp kalkmak, farz olan alnın yere konmasına imkan vermez. Halbuki secdede üç defa “Sübhane Rabbiye’1-ala” diyecek kadar durmak sünnettir. Sünnetin ifası ise, farz olan alnın yere konması ile vacib olan burnun yere konmasını te’min eder. Esasen bütün sünnetlerin ifasında bu özellik bulunmaktadır. Sünnet terk edildiği zaman farz ve vacibler tehlikeye düşerler. Esasen bu şekilde acele namaz kılmak münafıkların işidir. Çünkü onların rahatı namazda değil, bir an önce namazdan çıkmaktadır.
Deve çöküşü gibi çökmekle, yırtıcı hayvanların oturuşu gibi oturmaktaki kerahet ise, bu davranışların arz ettiği manzaranın çirkinliğinden ileri gelmektedir.
Mescidde belli bir yeri mekan edinmenin yasaklanmasındaki hikmet ise, bu şekilde hareket etmek dikkatleri çekmesi dolayısıyla riya ve’süm’aya sebep olmasıyla izah edilebilir.
Hadiste geçen lafızlar ilk bakışta bu hadis-i müellif Ebu Davud’a nakleden Ebu’l-Velîd’e aitmiş hissini uyandırdığından müellif bunun böyle olmadiğini anlatmak için hadisin sonuna “bu lafızlar Kuteybe’nin rivayetine aittir” cümlesini ilave etmek lüzumunu hissetmiştir.