Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EYMAN VE’N-NUZUR BAHSİ
1. Yalan Yere Edilen Yeminler Hakkında Sert Tutum
İmrân b. Husayn (r.a), Rasûlullah (s.a.v.)’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: “Yalan yere; “masbûra” yemini üzerine yemin eden kişi.cehennemdeki yüz üstü kalacağı yerine hazırlansın.”
İzah:
Ahmed b. Hanbel, IV, 436, 441.
“Masbûra” sözlükte; hapsedilmiş demektir. Çünkü sabr; hapis manasına gelir.
“Masbûra yemini”, Kamus’da şöyle izah edilmektedir: “Üzerine yemin terettüp eden kişi o yemin sebebiyle hapsedilir ve yemin edinceye kadar hapiste tutulursa, bu yemine “masbûra” denilir.”[Asim Efendi, Kamus Tercemesi, II, 929.]
Aslında, hapsedilen yani masbûr olan; yemin değil, yeminin sahibidir. Fakat insan, bu yemin sebebiyle hapsedildiği için, mecazi olarak yeminin sıfatı olmuştur.
İbnü’l-Esir, Nihaye’de; “Kim habs yemini ile yemin ederse…” hadisindeki, sabr” ve, hadisindeki “masbûra” kelimelerini izah ederken şöyle der: “Yani kişinin ilzam edildiği ve onun yüzünden hapse atıldığı yemin. Bu yemin hüküm cihetinden” sahibine lâzım (bitişik)dir. Her ne kadar aslında yemin sahibi habşedilir ise de, bu yemine masbûra denilir. Çünkü kişi o yemin yüzünden hapsedilmiştir. Dolayısıyla, yemin mecazi olarak haps ile vasıflanmış ve ona izafe edilmiştir.”
Aynî de; bir sonraki hadisin, Buharî’deki rivayetinde bulunan; cümlesini izah ederken şöyle der: “Bu yemin kendisinin üzerine sahibinin ilzam edildiği.ve zorlandığı yemindir. O, sultanın, bir adamı yemin edinceye kadar bir yemin üzerine hapsetmesidir.” Yine Aynî’deki ifadeye göre; Dâvûdî: Bu yeminin manasının; kişinin, insanların başlan üzerine yemin edinceye kadar tutulması olduğunu söyler.
Bu ifadelerden anlaşılıyor ki; masbûra yemini; yemin etmesi gereken kişinin o yemini edinceye kadar hapsedilmesini icabettiren yemindir.
Hz. Nebi (s.a.v.), bu hadiste; hapsedildiği konuda yalan yere yemin eden kişinin Cehennemdeki yerinde yüzüstü kalacağını ifade etmektedir. Ter-cemeye “yüzüstü” diye geçtiğimiz terkibindeki “bâ” harfi cerri “ala” manasındadır. Bu terkibi, bizim terceme ettiğimiz manada değil de; “O yemini sebebiyle” şeklinde anlayanlar da olmuştur. O zaman cümlenin manası; “O yemin sebebiyle cehennemdeki yerine hazırlansın” olmuş olur. Ancak bu mana sarihler tarafından pek tutulmamıştır.
Cehennemliklerin, cehennemdeki.yerleri şu anda mevcuttur. Hadiste belirtildiği üzere yalan yere yemin eden kişi, o yerinde yüzünün üzerinde sürünerek kalacaktır. Hz. Nebi (s.a.v.) bu manayı, emir siğasıyla “hazırlansın” şeklinde ifade etmiştir.
Yalan yere yemin etmenin, son derece günah olduğunu gösteren birçok hadis vardır. Bundan sonraki babda gelecek olan hadisler bunlardandır.