Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
AKDİYE BAHSİ
DEVAM: 29. Bir Kimseyi Borçtan Veya Diğer Haklarından Dolayı Hapsetmenin Hükmü
İbn Kudâme’nin dedi(ğine göre, Behz b. Hakim b. Muâviye’nin dedesi olan. Muâviye îbn Hayde’nin) kardeşi ya da amcası: Müemmel’in söyledi (ğine göre ise Muâviye’nin bizzat) kendisi kalkıp hutbe okumakta olan Hz. Nebi’e varmış ve iki defa: Komşularım niçin tutuklandılar? diye sormuş. Sonra cevap alamayınca bir şeyler daha söylemiş. Bunun üzerine Nebi (s.a.v.): “Onun komşularım serbest bırakınız” buyurmuş.
(Ancak) Müemmel, (İbn Kudâme’nin rivayetinde geçen) “hutbe okumakta olan” sözünü rivayet etmemiştir.
İzah:
Ahmed b. Hanbel, V, 2, 4.
Bu hadis-i şerif Musannif Ebû Davud’a, biri Muhammed b. Kudâme; diğeri de Müemmel b. Hişâm yoluyla olmak üzere iki yoldan ulaşmıştır. Şu farkla ki, İbn Kudâme’nin rivayetine göre, tutuluların niçin tutuklandıklarını Öğrenmek üzere Hz. Nebi’in huzuna giden kimse Muâviye b. Hayde’nin kardeşi veya amcasıdır. Müemmel b. Hişâm’ın rivayetine göre; sözü geçen şahıs Muâviye b. Hayde’nin bizzat kendisidir. Bir de Müemmel’in rivayetinde Hz. Nebi’in o anda hutbe okumakta olduğundan söz edilmiyor. Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde açıklandığı üzere, Hz. Nebi’in huzuruna varan Muâviye’nin kardeşi veya amcası; komşularının niçin tutuklandıklarını iki defa sorup cevap alamayınca Hz. Nebie hitaben: “Eğer bu insanları tutukladığını halka söylersem, senin insanları serden men ettiğini hem de şerri bizzat kendinin işlediğini söylerler” demiş. Bunu duyan Muâviye, Hz. Nebi’in bu sözleri duyup halka beddua edeceğinden korktuğu için sözle araya girmişse de Hz. Peygamber muhatabına yönelerek: “Demek siz bana böyle söylüyorsunuz. -Veya, içinizden biri bana bunu söylüyor öyle mi?- Oysa bu işi ben yapmışsam onun vebali bana aittir, size değildir” demiş, ve sonra:”Onun komşularını bırakıverin” buyurmuş. Hz. Nebi’in söz konusu sanıkları tutuklaması aslında son derece makul ve meşru bir uygulama olduğu halde, kendisi fevkalâde bir mekârim-i ahlâk sahibi olduğu için o kimsenin bu saygısızca tutumu karşısında hiddete ve öfkeye kapılmamış, ona komşularını serbest bırakmakla karşılık vermiştir.[El-Benna A.A,Biiluğu’l-Emânî min Esrâri’l-Fethi’r-Rabbânî, XVI, 124.]
Bu hadisle ilgili fıkhı açıklamalar bir önceki hadisin şerhinde geçmiştir.