Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 242-245. Bayram (Namazların)da Tekbir Almak
Abdullah b. Amr b. el-âs (r.a.)’den; demiştir ki: Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Ramazan bayramında tekbir ilk rekat’te yedi, son rekatte de beş’tir. Her ikisinde de kıraat tekbirlerden sonradır.”
İzah:
Darekutnî, Sünen; Beyhakî, es-Sünenu’l-kübrâ, III, 285.
Hadis-i şerif bayram namazında kıraatin her iki rekatte de tekbirlerden sonra olduğuna delâlet etmektedir. Şafiî Mâlik ve Ahmed b. Hanbel’in mezhepleri budur. Irakî, ulemânın çoğunun bu görüşte olduğunu söyler. Tirmizî’nin Kesîr b. Abdillah’m dedesinden, Beyhakî’nin de Amr b. Hafs’ın dedelerinden ve İbn Ömer’in azatlısı Nâfi’den yaptıkları, aynı manayı te’yid eden rivayetler de bu görüş sahiplerinin delillerindendir.
Haneftlere göre ilk rekatte önce tekbirler alınır, sonra okunur, ikinci rekatte ise, kıraat tekbirlerden evveldir. Bunların delilleri şu haberlerdir:
Alkâme ve Esved’den rivayet edilmiştir: Derler ki, “İbn Mes’ud, Hu-zeyfe ve Ebû Mûsâ el-Eş’arî ile birlikte otururlarken Said b. el-Âs kendilerine ramazan ve kurban bayramının tekbirlerini sordu, soruyu Huzeyfe, Ebû Musa’nın; Ebû Mûsâ da Abdullah İbn Abbas’ın cevablamasım isteyip “o hem bizden önce, hem de daha bilgin” dedi. Bunun üzerine soru Abdullah’a yöneltildi, o da; “(ilk rekatte) önce dört defa tekbir alır, sonra okur ve rii-ku’a eğilir. Bilâhere ikinci rekate kalkıp kıraati tamamlar sonra da dört defa tekbir alır” dedi.”[Abdurrezzak, el-Musannef, III, 293 – 294 Ayrıca bk. Heysemî, Mecmeu’z-zevâid, II, 205.]
Sâid b. el-âs, kurban bayramından önce Abdullah b. Mes’ûd, Ebû Mûsâ ve Ebû Mes’ûd el-Ensâri’ye haber gönderip tekbirleri sordu. Ebû Mûsâ ve Ebû Mes’ûd soruyu Abdullah’ın cevaplandırması için işaret ettiler. Abdullah da şu cevabı verdi: “Kalkar, dört defa tekbir alır, sonra okur, okuma bitince beşinci tekbirde rüku’a eğilir. İkinci rekatte kalktığında önce okur sonra dört kere tekbir alır, dördüncü tekbirde rüku’a eğilir.”[Beyhakî, es-Sünenu’l-kübrâ, II, 291.]
Bu rivayetler, kıraatin zamanını tayin bakımından olduğu kadar, tekbirlerin adedi bakımından da Hanefîlerin delillerindendir. Bu ilk rekatteki tekbirlere iftitah tekbiri, ikincidekine de rükû’ tekbiri dahildir. Buna göre zâid tekbirlerin adedi her iki rekatte de üç olmuştur.
Hanefî ve Mâlikîlere göre, bu tekbirler peşi peşine söylenir. Arada başka bir zikir yoktur. Zadü’l-Meâd’de, “Resûlullah her tekbir arasında kısa bir sekte yapardı. Onun buralarda okuduğu bir zikir sabit değildir. Ancak İbn Mes’ud’dan onun tekbir aralarında hamd-ü sena ettiği rivayet edilmiştir” der.
Ahmed b. Hanbel’e göre tekbirler arasında şöyle denilir:
Şâfiîlere göre de tekbirler arasında şu zikir okunur:
Bazı Şafiîler ise, tekbirler arasında denileceğini söylerler.