Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 241-244. Bayram Namazında Ezan Okunmaz
Câbir b. Semure (r.a.)’den; demiştir ki: Resûlullah (s.a.v.) ile birlikte ezansız ve kâmetsiz olarak defalarca bayram namazı kıldım.”
İzah:
Müslim, iydeyn, Mesâcid; Tirmizî, cuma; Nesâî iydeyn, İbn Mâce, ikâme; Ahmed b. Hanbel, I, 34, 141, 227, 232, 242.
Bu bâbm ilk hadisi zımnen, diğerleri de açıkça bayram namazlarında ezan ve ikâmetin olmadığım göstermektedir.
Irakî; “Bütün ulemânın ameli bu şekildedir”; îbn Kudâme de; “bu konuda önemli bir ihtilâf bilmiyoruz” derler.
İmam Mâlik’in Muvatta’ındaki şu sözleri de bayramlarda ezan ve kametin olmayışında icmâ olduğunu bildirmektedir: “Ulemânın çoğundan, Resûlullah (s.a.v.) devrinden beri bayram namazlarında ezan ve kametin olmadığım işittim.”
Irakî, İbn Kudâme ve îmam Mâlik’ten yaptığımız nakillerden bayramlarda ezan ve kametin olmadığında icmâ olduğu fikri hasıl olmaktadır. Halbuki bazı devirlerde bayramlarda ezan okunduğu ve kamet getirildiği bildirilmektedir. Herhalde yukarıda sözlerini naklettiğimiz âlimler, aksi uygulamayı icmâya zarar verecek nitelikte bulmamışlardır.
Bayram namazlarında ezan ve kameti ilk ihdas edenin kim olduğunda ihtilâf edilmiştir. Şafiî’nin rivayetine göre, bunu ilk ihdas eden Şam’da Mu-âviye; Medine’de de Haccâc olmuştur. İbnu’z-Zübeyr ve Mervân olduğuna dair rivayetler de vardır.
Hz. Nebi ve Hulefa-i Râşidîn’den gelen rivayetler bu uygulamanın hilafınadır. Ezan ve kamet ihdas edenlerin dayanağının ne olduğu bilinmemektedir.
Zührf den mürsel olarak yapılan bir rivayette Resûlullah (s.a.v.)’in müezzinine “namaz toplayıcıdır” demesini emrettiği rivayet edilmiştir. Ancak Nevevî bunun zayıf olduğunu söylemiştir. Bu sözün küsûf namazına kıyâsen söylenilmesi gerektiği görüşündekilere de itibar edilmemiştir. “Çünkü kıyasa ancak nassın olmadığı yerde gidilebilir, halbuki Efendimizin hiç bir şey söylenmeden namaza durduğuna dair bir çok hadis vârid olmuştur” denilmektedir. İbnu’I-Kayyım Zâdu’l-Me’ad’de, “Resûlullah musallaya gelince ezansız kametsiz ve denmeden namaza dururdu. Sünnet olan bunlardan hiçbirinin yapılmamasıdır” der.