Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
241-244. Bayram Namazında Ezan Okunmaz
Abdurrahman b. Abis dedi ki: Bir adam, İbn Abbâs (r.a.)’a: Resûlullah (s.a.v.) ile birlikte bayram namazında bulundun mu? diye sordu. İbn Abbâs şu karşılığı verdi: Evet, ama eğer onun yanındaki mevkim olmasaydı, küçük olduğum için buna şahit olamazdım. Hz. Nebi (s.a.v.) Kesîr b. es-Said’in evinin yanındaki işarete gelip namazı kıldırdı, sonra hutbe okudu.
İbn Abbâs ezan ve kameti anmadı. Daha sonra sadaka vermelerini emretti. Bunun üzerine kadınlar kulaklarını ve boğazlarını işaret etmeye başladılar. Efendimiz Bilâl’e emretti, o da kadınların yanına gidip onların verdiklerini topladı ve Nebî sallellahu aleyhi ve sellem’in yanına döndü.
İzah:
Buhârî, iydeyn, ezan; Ahmed b. Hanbel, I, 368.
Hadisin Buhârî’deki rivayetinde bazı farklılıklar göze çarpmaktadır. İbn Abbâs’ın burada şeklindeki sözü Buhârî’de ibaresi ile ifade edilmiştir. Ancak her iki ifâde aynı manaya gelmektedir. Yine Buhârî’de buradakinden farklı olarak Hz. Nebi’in Bilâl’le birlikte kadınların yanma gelip onları sadaka vermeye teşvik ettiği bildirilmektedir. Bu rivayet bundan önceki babta geçen rivayetlere de uygun düşmektedir. Ebu Davud’un rivayetinden ise, Resûlullah’ın kadınlara hutbe irad ettiği yerden bağışta bulunmalarını emrettiği, kendisi kadınların yanına gitmeden Bilâl’i gönderip onların verdiklerini toplattığı anlaşılmaktadır. Buna göre hadisler arasında bir tezat olduğu ortaya çıkıyor. Bu farklı rivayetlerin arasını birleştirme sadedinde şunlar söylenmiştir: “Bilâl’le Resûlullah beraberce kadınların yanma kadar gelmişler. Resûlullah onlara va’z edip bağışta bulunmalarını emretmiş, bunun üzerine kadınların bazıları tasaddukta bulunmuştur. Efendimiz Bilâl’i diğer kadınların yanına göndermiş o da gidip onların verdiklerini toplamış ve Hz. Nebi’in yanına dönmüştür.”
Görüldüğü gibi bu şekilde düşünüldüğü takdirde hadisler arasında var gibi görünen ihtilâf ortadan kalkmış olur.
Hadis-i şerifte işaret edilen soruyu İbn Abbâs’a soran şahsın ismi hiç bir rivayette belirtilmemiştir.
Hz. Nebi’in bayram namazım kıldığı yer Kesîr b. es-Salt’ın evinin yanındadır. Bu ifâdeden, Kesîr b. es-Salt’ın evinin Resûlullah zamanında mevcut olduğu zannedilebilir. Ama gerçek bu değildir. Kesîr b. es-Salt tabiûnun büyüklerindendir. Asıl adı Kalîl (az) idi. Hz. Ömer bu ismi değiştirip Kesîr (çok) adını verdi. Bu zât, kardeşleri ile birlikte Medine’ye gelip yerleşti ve Resûlullah’ın musallasının yanına ev yaptı. Rivayetin vârid olduğu zamanda bu ev mecut olduğu için, İbn Abbâs namazgahı tarif ederken onun evine işaret etmiştir. Bu şahsın evinin yanındaki Efendimizin namaz kıldığı meydanda bir işaret (alem) vardı. Onun için îbn Abbâs, “Resûlullah, Kesîr b. es-Salt*ın evinin yanındaki işarete geldi” demiştir.
Hadis-i şerifteki Resûlullah’ın kadınları sadaka vermeye teşvik edip onların da küpe, yüzük gibi zinetlerini verdiklerini konu alan bölümü ile ilgili açıklama bundan önceki konuda geçmiştir.
Hadisin konu ile alâkası, İbn Abbâs’ın, Resûlullah’ın namazını anlatır-Jcen ezan ve kametten bahsetmeyişidir. Bu noktaya metinde bir parantez cümlesi ile iki tire arasında dikkat çekilmiştir. Ulema görüşlerine bu babın son hadisinin açıklamasında yer verilecektir.