Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EDEB BAHSİ
123-124. Kölelerin Hakları
Ali Aleyhisselam’dan demiştir ki: Rasûlullah (s.a.v.)’in son sözü: “namaz’a (sarılın) namaza!… (Bir de) sağ ellerinizin sahip olduğu kimseler hakkında Allah’dan korkun” oldu.
İzah:
İbn Mace, vesaya
Bu hadis-i şerifte Rasulü zişan efendimiz son nefesini verirken beş vakit namaza devam edilmesini ve müslümanlann ellerinde bulunan kölelerin haklarına eksiksiz bir şekilde riayet edilmesini vasiyyet etmiştir.
Görüldüğü gibi mallar genellikle el ile kazanıldığı ve alışverişlerde çoğunlukla sağ el kullanıldığı için köleler “sağ ellerinizin malik olduğu” tabiriyle ifade edilmiştir.
Efendimiz son nefesinde bu iki hususu vasiyet etmekle bunların dindeki önemini son bir defa daha vurgulamak istemiştir. Çünkü bilindiği gibi namaz dinin direği, Cennetin anahtarı[Ahmed b. Hanbel.II. 340] gözlerin nuru,[Nesaî, işretü’n-nisa] mü’minlerin can ve tenlerinin rahatlama yeri [Ebu Davud 4985 nolu hadis.] bütün kötülüklerden alıkoyucudur.[Ankebût 45]
Köleler ise çaresiz ve zayıf kimselerdir. İnsanların ellerinde esirdir.. Bu mevzuda gelen hadislerden bazılarının meali şöyledir:
1. “Biriniz için hizmetçisi yemeğini hazırlayıp da getirdiği zamanki o hizmetçi yemeğin sıcağına, dumanına katlanmıştır; onu kendisi ile beraber oturtsun! O da sensin! Şayet yemek az olursa eline ondan bir yudum yahut iki yudum koyuversin.”[Ebu Davud, et’ime]
2. ”Yiyeceği ve giyeceği kölenin hakkıdır. Kendisine iş olarak da ancak gücünün yettiği şey yüklenir.”[Müslim, eymân]
3. Hz. Ebu Bekir Sıddîk’ten rivayet edildiğine göre, Rasûlullah (s.a.v.): “Mülkiyet; altındaki (köle ve cariye)lere kötü davranan kimse cennete girmeyecek” buyurmuş da sahabiler:
Ey Allah’ın Resulü! Köle ve cariyeleriyle yetimleri en çok bulunan ümmetin bu ümmet olduğunu bize sen haber vermedin mi? demişler. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a.v.):
Evet, artık evladınıza değer verdiğiniz gibi onlara da ikramda bulununuz ve yediğiniz yemekten ona da yediriniz, buyurmuştur. (Bu defa da) sahabiler:
Peki ama köle ve cariyeler bize dünyada ne menfaat sağlar? demişler. Rasûlullah (s.a.v.)da:
Bağlayıp beslediğin bir at üstünde Allah yolunda savaşırsın, senin memlûkünde senin ihtiyacını giderir. Namaz kıldığı zaman artık o senin kardeşindir.” buyurmuştur.[İbn Mace, edeb]
4. “Köle Allah’ın hakkını ve sahiplerinin hakkını eda ettiği vakit ona iki ecir verilir.”[Müslim, eymân]