Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
VİTR BAHSİ
DEVAM: 20. Kur’an Okumada Tertil Müstehabtır
Katâde’den (r.a.); demiştir ki: Enes (r.a.)’e ResuluIIah (s.a.v.)’in okuyuşunu sordum: (Çekilmesi gereken harfleri) iyice çekerdi dedi.
İzah:
Buhari, efdaılu’l-kur’an, Tırmızî, mevakit, menakıb, Nesaî, iftitah; İbn Mâce ikâme; Darımı, siyer
Bu rivayette Enes b. Mâlik (r.a.) Hz. Peygamberdin Kur’an-ı Kerim okuyuşunu tarif etmektedir. Ancak bu tarifte Resulullah (s.a.v.)’in sadece çekilmesi gerekli olan harfleri çektiği ifâde edilmiş onun teğannisinden sesini dalgalandırmasından, tane tane okuyuşundan bahsedilmemiştir.
“Med” lugatta uzatmak, çekmek mânasındadır. Istılahta, Kur’an-ı Kerim okurken çekilecek yerleri çekmektir. Med aslî ve fer’î olmak üzere ikiye ayrılır:
Aslî Med: Tabiî med olarak bilinen med’dir.Kendisinden sonra med harfi denilen (vav-ya-elif) harflerinden biri olan bir harfi çekmek demektir.(Nühîhâ) sözünde, her üç harfin meddine örnek vardır.
Fer’î Med: Vav-ya-elif harflerinden sonra hemze veya sükûnun bulunmasıdır.
Med harflerinden biri ile hemzenin bir arada bulunmasından meydana gelen med’leri medd-i muttasıl ve medd-i munfasıl olmak üzere ikiye ayrılır:
Medd-i Muttasıl: Med harflerinden biri ile hemzenin aynı kelimede bulunmasıdır.gibi.
Medd-i Munfasıl: Med harfi ile hemzenin ayrı ayrı kelimelerde yanya-na bulunmasıdır: gibi.
Med harfi ile sükunun yanyana gelmesinden meydana gelen fer’î med de Medd-i Lâzım ve Medd-i arız olmak üzere iki kısımdır:
Medd-i lâzım: Med harfi ile aslında sakin olan bir harfin bir kelimede bulunmasıdır gibi.
Medd-i arız: Med harfi ile sonradan sakin olan bir harfin yanyana bulunmasıdır gibi.
Bir de Medd-i liyn vardır ki, liyn harflerinden biri ile sakin harfin yan yana bulunmasıdır. Lîn harfleri kendisinden önceki harf üstün olan sakin vav ve ya harfleridir. gibi. Bu medlerden kimisi caiz kimisi de vaciptir. Konu tecvîd kitaplarında mufassalan mevcuttur.
Kur’an okurken bazı harflerin çekilmesindeki hikmet âyet-i kerimelerin manalarının anlaşılıp düşünülmesine imkân vermektir.
Buhârî’deki bir rivayette Katâde şöyle der: “Enes (r.a.)’e Resûlullah (s.a.v.)’in nasıl okuduğu soruldu? “Çekerek” deyip bismillâhi, errahmâni ve errahimi uzatarak Bismiilâhirrahmânirrahim okudu.”
el-Askalânî bu tarifi izah ederken Hz. Enes Hâ harfinden evvelki (lamı), da nun harfinden önceki (mîm)’i ve (ha) harfini çektiğini söyler
Buhârî’nin bu rivayeti Hz. Peygamberin okuyuşunu nazari olarak tatbikle kalmayıp aynı zamanda fiilen göstermektedir.
Hadisin, üzerinde durduğumuz konu ile irtibatı; tertil’in, çekilmesi gereken yerlerde çekmeyi de içine alması yönündendir.