Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
128-129. (Akşam Namazında) Kısa Okunacağını Söyleyenlerin Delilleri
Hişam b. Urve (Hammad’a) babası (Urve’den bahsederek); “Akşam namazında sizin okuduğunuz gibi (kısa surelerden olan) Ve’l-Adiyati’yi ve benzeri surelerden birini okurdu” dedi.
Ebu Davud dedi ki: Bu (haber), bir önceki (812.) hadisin hükmünün kaldırıldığına delalet eder. Ebu Davud dedi ki: Bu daha doğrudur.
AÇIKLAMA: “Musannif Ebu Davud “bu haber, bir evvelki haberin hükmünü neshediyor” sözüyle, akşam namazlarında da orta veya uzun bir sure okumanın İslanım ilk yularında caiz olduğunu ifade eden bir önceki hadisin mevzumuzu teşkil eden bu hadis ile neshedildiğini söylemek istemektedir. Ancak İbn Hacer el-Askalanî müellifin bu sözüne itiraz ederek kendi görüşünün doğruluğuna 810 numaraları Ümmü’l-Fadl hadisini delil getirerek şöyle diyor: “Müellif Ebu Davud (r.a.) Urve’nin bu uygulaması, uzun surelerin akşam namazında okunmasının neshedildiğine delalet eder, demişse de nasıl delalet ettiğini açıklamamıştır. Halbuki Hz. Nebi’in akşam namazında Mürselat Suresi’ni okuduğunu ifade eden Ümmü’l-Fadl hadisi Hz. Nebi’in kıldığı son akşam namazıyla ilgilidir. Bu böyle olunca artık Hz. Nebi’in vefatından sonra herhangi bir hükmün yürürlükten kaldırılması söz konusu olamaz.”
Bu hadis-i şerif akşam namazlarında Kısar-ı Mufassal denilen surelerden okumanın sünnet olduğunu söyleyen Hanefîlerin delilidir. Bu görüşte olan ulemaya göre Resul-i Ekrem (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’in akşam namazlarında orta ve uzun mufassallardan okuması üç şekilde izah edilmiştir:
1. Resul-i Ekrem İslam’ın ilk yıllarında akşam namazlarında Evsat-i Mufassal ve Tival-i Mıfassaldan okumuşsa da sonraları bu uygulama neshedilmiştir. Delillerinden biri, üzerinde durduğumuz Urve hadisidir. Ancak’ bu görüş yukarıda da görüldüğü gibi İbn Hacer tarafından reddedilmiştir.
2. Resul-i Ekrem (s.a.v.) akşam namazlarında okuduğu bu uzun sureleri sonuna kadar okumamıştır. Bir kısmını birinci, kalanını da ikinci rekatta okumuştur.
Aksi görüşte olan ulema; “Buharî’nin rivayet ettiği Cübeyr b. Mut’im hadisinde Resulullah’ın akşam namazında Tür Suresi’ni sonuna kadar okuduğu açıkça ifade ediliyor. Nesaî’nin Hz. Aişe’den rivayet ettiği hadiste Resul-i Ekrem (s.a.v.)’in akşam namazında okuduğu A’raf Suresi’ni iki rekatta bitirdiği beyan ediliyorsa da bir rekatta bu surenin okunan kısmı yine de Kisar-ı Mufassal denilen kısa surelerden çok daha uzundur” diyerek bu görüşü de tenkit etmişlerdir.
3. Resul-i Ekrem’in bazan akşam namazlarında uzun sureler okuması bazı hallerde böyle hareket etmenin caiz olacağını beyan etmek içindir. Yoksa sünnet olduğunu beyan için değildir.
Bu görüş bir önceki hadiste geçen Zeyd b. Sait’in akşam namazını kısa surelerle kıldıran Mervan’a itirazı delil getirilerek reddedilmiştir. [Azîmabadî, Avnu’l-ma’bud, III, 31]