Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 120-121. Namaza Başlarken (Hafif) Susmak
Semure (r.a.)’den demiştir ki: Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’den iki sekte (sükut) ezberledim.
(Ravi Abdul-A’la yahut Îbnu’l-Müsenna) bu hadis hakkında (şöyle) dedi: Biz Katade’ye bu iki sekte nedir, diye sorduk. (O da; “Birinci sekte) namaza girdiği zaman, (ikinci de) kıraati bitirdiği zaman” diye cevap verdi. Biraz sonra da “Ve غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ okuduğunda” dedi.
Diğer tahric: Tirmizî, salat; İbn Mace
AÇIKLAMA: Bu hadis-i şerifte geçen iki sükut ile ilgili olarak Musannif Ebu Davud üç hadis daha rivayet etmişti.
1. Bunlardan İsmail b. Uleyye, Yunus ve el-Hasen senediyle rivayet edilen 776 no’lu hadis-i şerifle onu takibeden ve Esas, el-Hasen, senediyle rivayet edilen 777 no’lu hadis-i şerife göre bu sükut birisi iftitah tekbirinden sonra diğeri de zamm-ı sureyi okuduktan sonra olmak üzere iki yerdedir.
2. Yezîd b. Zeri’, Saîd, Katade ve Hasen vasıtasıyla rivayet ettiği 778 no’lu hadis-i şerife göre|ise yine namazda|iki yerde sükut vardır. Ancak önceki iki hadis-i şeriften farklı olarak bu sükutların birincisinin iftitah tekbirinden sonra ikincisinin de Fatiha’yı okuduktan sonra olduğu ifade edilmektedir.
3. Konumuzu teşkil eden 780 no’lu hadis-i şerifin ifadesinden bu sükutun iki yerde olduğu anlaşılabileceği gibi, üç yerde olduğunu anlamak da mümkündür. Çünkü hadis-i şerifte açıklandığı gibi hadiseye şahid olan cemaat tarafından Katade’ye namazdaki bu iki sükutun nerede olduğu sorulunca Katade; “Birisi iftitah tekbirinden sonra, diğeri de kıraati bitirdikten sonradır” diye cevap verdiği halde,biraz sonra da, okuduktan sonra” demesi iki manaya gelebilir:
1. “Kıraati bitirdiği zaman” cümlesini açıklayıcı mahiyette söylenmiş bir beyan olabilir. Bu ihtimale göre, namazda biri iftitah tekbirinden, biri de Fatiha’dan sonra olmak üzere iki yerde sükut vardır.
2. “Tekbirden sonraki ve zamm-i süreden sonraki sükuttan ayrı olarak bir de fatihadan sonra vardır” anlamında kullanılmış olabilir ki, bu ihtimale göre de “cemaatle kılınan bir namazın birinci rekatında üç yerde sükut var” demektir.
îbn Mace ve Tirmizî’de bu hadis-i şerif şöyle ifade ediliyor: “Semure dedi ki: “Nebi (s.a.v.)’den iki sükut ezberledim” Bunun üzerine İmran b. Huseyn “biz bir sükut ezberlemiştik” diyerek Semure’nin bu sözüne itiraz etti.
Bunun üzerine Medine’de ikamet eden Übey b. Ka’b’a bir mektup yazdık; Ubey de cevap olarak “Semure ezberinde iyi tutmuş” diye yazdı. Said diyor ki: Katade’ye “Bu iki sekte nedir?” diye sorduk; “Birinci sekte namaza girdiği zaman, ikincisi de kıraati bitirdiği zaman” diye cevap verdi. Biraz sonra da okuduğu zaman” diye ilaveetti. (Ravi) diyor ki; Fahr-i Kainat (s.a.v.) kıraati tamamlayınca kendini toparlayınca-ya kadar sükut etmekten hoşlanırdı.”
Ancak bu hadisi Darekutnî de aynı senetle rivayet ettiği halde Ebu Davud’un rivayetinin tersine ikinci sükutun Fatiha’dan sonra olduğunu söylemişlerdir. Ahmed b. Hanbel de 777 no’lu Yunus hadisini Müsned’inin çeşitli yerlerinde rivayet etmiş, bunlardan bazısı Ebu Davud’un rivayetine uygun düşerken bazısı da Darekutnî’nin rivayetine uygun düşmektedir, bütün bunlar gösteriyor ki, birincisi iftitah tekbirinden sonra, ikincisi Fatihadan sonra, üçüncüsü de zamm-ı sureden sonra olmak üzere bir farz namazın birinci rekatında imam üç yerde sekte yapmaktadır. Ancak her ravi bunlardan hangisini duymuşsa onu nakletmiştir. Bütün rivayetler bir araya getirilince bu sükutların tamamının üç adet olduğu görülür. Bu sükutun hükmü ile ilgili malumat 777 ve 779 no’lu hadis-i şeriflerin izahında geçmiştir. Şafiilere göre غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ile “amin” kelimeleri arasında susmak da müstahabdır. [Şevkanî, Neylu’l-evtar, II, 267]