Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
40. Vakit Girmeden Ezan Okumak
448 حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ وَدَاوُدُ بْنُ شَبِيبٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَرْجِعَ فَيُنَادِيَ أَلَا إِنَّ الْعَبْدَ قَدْ نَامَ أَلَا إِنَّ الْعَبْدَ قَدْ نَامَ زَادَ مُوسَى فَرَجَعَ فَنَادَى أَلَا إِنَّ الْعَبْدَ قَدْ نَامَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يَرْوِهِ عَنْ أَيُّوبَ إِلَّا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
İbn Ömer’den rivayet edildiğine göre, Bilal (r.a.) sabah olmadan ezan okumuş, Nebiyy-i Ekrem (Sallallahu aleyhi ve Sellem) de ona (tekrar ezan okudğu yere) dönmesini ve “haberiniz olsun köle uyudu, haberiniz olsun köle uyudu” diye seslenmesini emretmiştir. Musa (rivayetine) devamla ” Bilal dönüp haberiniz olsun köle uyumuştur.” diye nida etti” cümlesini eklemiştir.
Ebu Davud dediki; Bu hadisi Eyyub’dan sadece Hammad rivayet etmiştir.
Diğer tahric: Buharî, ezan; savm; şehadet; ahad; Müslim, sıyam; Tirmizî, salat; Nesaî, ezan; Darimî, salat; Muvatta nida; Ahmed b. Hanbel, II, 9, 57, 62, 64, 73, 79, 107, 123.
AÇIKLAMA: Bilal sabahın olduğunu zannederek, daha sabah olmadan sabah ezanını okumuştur. Bunun üzerine Resul-i Ekrem (Sallallahu aleyhi ve Sellem) Tekrar ezan okuduğu yere dönerek ‘‘köle (yani Bilal) uyudu” diye nida etmesini emretmiştir.
Hattabî’nin beyanına göre “köle uyudu” sözünün anlamı iki şekilde açıklanabilir:
1. Bilal bu ezanı uyku mahmurluğu ile, daha sabah olmadan yanlışlıkla okudu.
2. Daha gece hüküm sürdüğü için Bilal uykuya yattı.
Bu hadisenin daha hicretin ilk günlerinde vuku bulduğu anlaşılıyor. Çünkü Resul-i Ekrem (s.a.v.)’in hayatının son zamanlarında Bilal (r.a.) geceleyin ezan okuyarak halkın seher vaktinde ibadetle meşgul olmaları için uyanmalarını sağlardı. Sabah olunca da İbn Ümmü Mektum (r.a.) ezan okurdu. Resulullah (s.a.v.) de “Bilal ezan okuyunca yiyiniz, içiniz (çünkü daha oruç vakti girmemiştir)” buyururlardı. Bir başka ifadeyle Hz. Bilal, Hz. Nebiin son zamanlarında sabahleyin değil, gece yarısı okurdu. Sabahleyinse Ümmü Mektum okurdu.
İmam Malik, Evzaî, Şafiî, Ahmed ve İshak sabah namazı vakti girmeden ezan okumanın caiz olduğu görüşündedirler. İmam Ebu Yusuf’a göre ezam, sabah namazı vakti girmeden okumanın bir sakıncası yoksa da İmam Ebu Hanife ile İmam Muhammed sabah ezanının sabah olmadan okunmasının caiz olmadığı görüşündedirler. Nitekim mevzumuzu teşkil eden hadis-i şerif de bu görüşü te’yid etmektedir.
Hadis ulemasına göre ise, bir mescidde iki müezzin varsa, sabah ezanının, vaktinden önce okunması caizdir. Yoksa caiz değildir. Bu alimlere göre Hz. Nebiin Bilal (r.a.)i geceleyin ezan okumaktan nehyettiği sırada Mescid-i Nebevî’de müezzin olarak sadece Hz. Bilal vardı. Eğer orada bir başka müezzin daha bulunsaydı onu bu ezandan nehyetmezdi.
DEVAM