Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 28. Ezanın Nasıl Okunacağı
Said ile Abdulmelik b. Ebî Mahzure’nin annesi, Ebu Mahzure vasıtasıyla bir önceki (500.) hadisin benzerini Nebi — ‘den rivayet etmişlerdir. Ancak bu rivayette (sabahın) ilk (ezanın)da iki defa ES-SALATU HAYRUN MİNE’N-NEVM = “Namaz uykudan hayırlıdır” (cümlesi) bulunmaktadır.
Ebu Davud dedi ki; (bir önceki) Müsedded hadisi daha tafsilatlıdır. (Hasen b. Ali, İbn Cureyc’den rivayet ettiği) hadisinde (şöyle) der: “Ebu Mahzure, “Resul-i Ekrem bana ikamet lafızlarını, Allahu ekber, Allahu ekber; eşhedu en la ilahe illallah, eşhedu en la ilahe illallah, eşhedu enne Muhammeden Resulullah, eşhedu enne Muhammeden Resulullah, Hayye ale ‘s-salah, hayye ale’s-Salah: Hayye ale’l-Felah hayye ale’l-felah; Allahu ekber, Allahu ekber; La ilahe illallah (şeklinde) ikişer kere (tekrarlamayı) öğretti” dedi.
Ebu Davud Abdurrezzak’ın şöyle dediğini ilave etti: Resulüllah (S.A.V.) Abdullah b.Ebî Mahzure’ye ikamet ettiğin zaman (kaamet lafızlarını) kad kaameti’s-Salatü – kad kaametu’s-salah (şeklinde) ikişer kere söyle, duydun mu? dedi. (Ravi Saib) der ki: Ebu Mahzure başının ön tarafını tıraş etmezdi ve ayırmazdı. Çünkü orayı Nebi (s. a.) okşamıştı.
Diğer tahric: Nesai, ezan
AÇIKLAMA: Hasen îbn Ali’nin gerek Ebu Asim ve İbn Cureyc vasıtasiyla gerekse Abdurrezzak ve İbn Cureyc aracılığıyla Ebu Mahzure’den rivayet ettiği bu hadis ma’na olarak bir evvelki 500 nolu Müsedded hadisine benzemektedir. Fakat bir evvelki hadis ezanı bütün ayrıntılarıyla ifade etmesi bakımından daha tam ve doyurucudur. Fakat bu hadisin Ebu Asim kanalıyla gelen rivayetinde, Müsedded hadisinden fazla olarak: “Allah en büyüktür. Allah en büyüktür. Allah’dan başka ilah olmadığına şahidlik ederim. Allah’dan başka ilah olmadığına şahidlik ederim.Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şahidlik ederim. Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şahidlik ederim. Haydin namaza, Haydin namaza, Haydin kurtuluşa. Haydin kurtuluşa. Allah en büyüktür. Allah en büyüktür. Allah’dan başka ilah yoktur” şeklinde kaametin, son cümlenin dışındaki bütün cümlelerinin ikişer kere okunacağı ifadesi vardır.
Abdurrezzak kanalından gelen rivayetinde ise, “Kaamet ettiğinde namaz başladı, namaz başladı, (şeklinde sadece) kamet cümlelerini ikişer defa tekrarla” sözleriyle ifade edilmektedir. Nitekim müellif Ebu Davud,hadisin sonunda ravilerinden gelen rivayet farkına bu şekilde işaret etmiştir.
Hadis-i şerifte geçen; “Eğer sabahın ilk ezanıysa iki kere “Namaz uykudan hayırlıdır” dersin” sözlerine bakarak Subulu’s-selam sahibi Sancanî ve Tahavî bu cümlelerin ancak sabah vakti girmeden okunan ilk ezanda okunabileceğine hükmetmişlerdir. Bunlara göre ilk ezan halkı uyandırmak için okunur. Bu tesvîb’in (yani demenin) yeri de birinci ezandır.Ebu Davud şarihi İbn Reslan da bu görüşü tercih etmiş ve İbn Hüzeyme hadisinin de bu görüşü desteklediğini sözlerine eklemiştir.
Fakat Hanefi uleması ve bunların görüşünde olanlara göre, Hz. Bilal’-in fecirden önce okuduğu ezanın, halkı namaza uyandırmakla bir ilgisi yoktur. O teheccüd namazıyla ilgilidir. Sahabe-i kiramın bir kısmı gecenin ilk yarısında, diğer bir kısmı da ikinci yarısında teheccüd namazını kılarlardı. Hz. Bilal’ın ezamyla birinciler uykuya yatarlar, ikinciler ise, teheccüd namazına kalkarlardı. Bu bakımdan hadis-i şerifte geçen tesvîb’in yeri sabah vakti girince okunan ezandır,demişler ve hadis-i şerifte geçen (sabahın ilk ezanında) cümlesini böyle anlamışlardır. Çünkü aslında bu cümle bundan önce geçen 500 numaralı hadiste bulunmamaktadır. Ayrıca İbn Ömer’den rivayet edilen, “Bilal fecrden önce ezan okudu. Nebi (s.a.v.) ona bir daha dönüp; ey nas, haberiniz olsun köle yanılmıştır” diye nida etmesini emretti” manasmdaki hadisde bunların görüşünü kuvvetlendirmektedir.
DEVAM