Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 68. İmamın Oturarak Namaz Kıldırması
Ebu Hureyre’den; Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem) (şöyle) buyurmuştur: “İmam ancak kendisine uyulmak içindir. (Ebu Halid) bu (603.) habere şu cümleyi ilave etmiştir; “(İmam) okuduğu zaman susunuz.”
Ebu Davud, dedi ki; ‘‘İmam okuduğu zaman susunuz” ilavesi, (sağlam ravilerden) zoptedilmiş değildir. Bize göre (bu ilave) Ebu Halid’e ait bir vehimdir.”
Diğer tahric: Müslim, salat; Ebu Davud, salat 178; Nesaî, iftitah; İbn Mace ikame; Ahmed b. Hanbel, II, 376, 420; IV – 415.
AÇIKLAMA: Her ne kadar müellif Ebu Davud “imam okuduğu zaman susunuz” cümlesinin, hadisin aslında olmadığını, bilakis bu sözün Ebu Halid’in vehminin bir neticesi olarak hadise karıştığını söylüyorsa da el-Münzirî, Ebu Davud’un bu kanaatine katılmamakta ve şöyle demektedir: “Ebu Halid, Buharî ve Müslim’in itimad ettiği Süleyman b. Habban el-Ahmer isimli sağlam bir kişidir. Hem de bu ilaveyi yapan sadece kendisi değildir.”
Gerçekten el-Münzirî’nin sözlerinin doğruluğuna birçok delil vardır. Nitekim aynı cümlenin on üç güvenilir senetle ayrı ayrı yollardan rivayet edildiği es-Seharenfurî tarafından Bezlu’l-Mechud isimli şerh’de kaydedilmiştir.[es-Seharenfurî, Bezlu’l-mechud, IV, 245-247.]
Netice olarak Bezlu’l-Mechud sahibi adı geçen oniki değişik rivayetleri açıkladıktan sonra şöyle demektedir: “İmam okuduğu zaman susunuz” rivayetini muhaddisler değişik ravilerden rivayetle desteklemişlerse de bu ziyadenin za’fı veya sıhhati konusunda ihtilaf etmişlerdir. Ebü Davud, ı Darekutnî, Beyhakî, Ebü Hatim er-Razî ve diğer bazı muhaddisler zayıf olduğunu söylemişler ve bu ifadeleriyle de hadis alimlerinin cumhuruna göre kabul edilen kaideye ters düşmüşlerdir. Zira sika (güvenilir) olan herhangi bir ravinin ziyadesi daha kuvvetli birinin rivayetine ters düşmedikçe kabul edilir. Hadiste adı geçen ziyadeyi Ebu Halid eklemiştir.
Ebu Halid iddia edildiği gibi bu ziyadede yalnız kalmamış, Nesaî’nin tahricinde Ebu Said Muhammedü’bnü Sa’d el-Ensarî’nin İbn Aclan’dan rivayetiyle Ebu Halid’i desteklediğini beyan etmiştir.
Bu ziyade için, Müslim’in Sahih’inde “sahihdir” demesine rağmen- Bey-hakî’nin, “bunun zayıf olduğunda ittifak vardır” demesine ve Buharî’nin “Ebu Halid’in bu ziyadesine mutabaat edilmemiştir” sözüne şaşmamak mümkün değildir.
Bu hadis-i şerif, ‘imamın arkasında namaz kılan kimsenin gizli ve açık namazlarda okuması tahrimen mekruhtur” diyen Hanefîlerin delilidir.
İleride açıklanacağı üzere Şafiî mezhebinde imama uyan kimsenin bütün namazlarda Fatiha okuması farzdır. Malikîlere göre, imama uyan kimsenin gizli namazlarda kıraat etmesi mendub, cehri namazlarda mekruhtur. Hanbelilere göre ise, cemaatin gizli namazlarda kıraat etmesi müstehabtır. Cehri namazlarda imamın sektelerinde okuması yine müstehabdır. Fakat cehri namazlarda imam kıraat ederken cemaatin okuması mekruhtur. [el-Cezerî, Kitabu’l-Fıkh ale’l-Mezahibi’l-Erbaa, I, 229, 230]
DEVAM