Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
62. Kendini İstemeyen Topluluğa Kişinin İmam Olması
Abdullah b. Ömer (r.a.)’in rivayet ettiğine göre, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) (şöyle) buyurmuştur: “Üç kişi vardır ki, Allah onların namazlarını kabul etmez: (1)-Kendisini istemeyen bir topluluğa imamlık eden kimse, (2)-namazı sonra (yani vakti geçtikten sonra) kılan kimse, (3)-hürriyetine kavuşturduğu köleyi (tekrar) köle edinen kimse”
Diğer tahric: Tirmizî, mevakît; ibn Mace, ikame
AÇIKLAMA: Hadis-i şerifte geçen, namazları kabul olunmaz” sözünden, “namazları caiz değildir” manası anlaşılabildiği gibi, “namazlarının sevabı yoktur, bu bakımdan noksandır” manası da anlaşılabilir.
Bu sebeble hadis-i şerif, cemaat tarafından istenmeyen bir imamın imamlık yapmasının tahrimen mekruh olduğunu söyleyenler için bir delildir. Lakin cemaatin imamı istemeyişinin dinî bir sebebe bağlı olması lazımdır. Yoksa dinî sebeblerin dışında şahsî ve hissî düşüncelerin mahsulü olan nefretlere itibar edilemez. Yine nefret eden kimselerin cemaatin çoğunluğunu teşkil etmesi lazımdır. Cemaat içinde azınlıkta kalan kimselerin nefretinin de ehemmiyeti yoktur. İslamî bir toplumda devlet reisine karşı ehl-i dinin dışında kalan kimselerin nefret duygularının da bir değeri yoktur. Bu hususta da itibar ehl-i dinin duygu ve düşüncelerinedir.
Ravileri içinde Abdurrahmen b. Ziyad bulunduğu için her ne kadar bu hadis-i şerifi “zayıf” sayanlar varsa da, gerçekte bu hadisi destekleyen ve takviye eden pek çok hadis-i şerifler vardır. Bunlardan bazıları şunlardır;
1. “Üç kişi vardır ki, namazları kulaklarını aşmaz: Firar eden köle (dönünceye kadar), Kocasını gücendirmiş olarak geceyi geçiren kadın, Kendisini istemeyen cemaata imam olan kişi.” [Tirmizi, mevakît; ibn Mace, ikame; Ahmed b. Hanbel II, 439, 480.]
2. “Resulullah (s.a.v.) üç kişiye lanet etti: Kendisini istemeyen cemaata imam olan kişiye, kocasını gücendirmiş olarak geceyi geçiren kadına, “Haydin felaha” davetini işitip de icabet etmeyen kişiye” [Tirmizi, mevakit]
3. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Üç kişi vardır ki bunların namazları başlarının üstüne bir karış bile yükselmez (kabul olmaz): Kendisim istemeyen bir topluma imam olan kimse, kocasını gücendirmiş olarak geceleyen kadın, bir biriyle çekişen kardeşler.” [ibn Mace, ikame]
Hadis-i şerifte geçen “Vakti çıktıktan sonra namazı kılan kişi” sözüyle, namazın vaktini her zaman geçiren ve herkes namazını kıldıktan sonra kılmayı adet edinen kimse kasdedilmiştir. Ancak bu söz ravînin hadisi açıklayıcı mahiyette yaptığı bir ilavedir. Ravilerin her ne maksatla olursa olsun, yaptığı bu şekildeki ilavelere “idrac”; İlave ettikleri sözlere de “müdrec” denir. Ki bunlar hadisin aslından sayılmazlar.
İbn Melek merhum, “hadisteki bu tehdid, namazın vaktini tamamen geçirmeyi ve geciktirmeyi alışkanlık haline getirenler içindir” demektedir.
“Hürriyetine kavuşturduğu köleyi tekrar köle edinen kimse” azad ettiği köleyi tekrar köle gibi istihdam eden veya azad etmesine rağmen bunu gizleyen veya inkar eden kimsedir.
Meşhur hanefî alimi Aynî (ölümü 855 / 1451) şunları söylemiştir: “Günümüzdeki bazı krallar ve hakanların yaptığı işler bu hadisin şümulüne girmektedir. Onlar kölelerini önce hürriyete kavuşturuyorlar, sonra da bunu inkar ederek yine köle olarak kullanmaya devam ediyorlar. Onlardan bir kısmı da kölesini hürriyetine kavuşturduğunu açıkladığı halde yine onu zorla işinde kullanıyor. Bir kısmı da hür olduklarını bildikleri halde bazı çocukları köle diye satın alıp onları köleleştiriyorlar.”