Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
40. İhramlı Av Eti Yiyebilir mi?
Abdullah b. el-Hâris’in babası el-Hâris’den rivayet edildiğine göre -ki Haris, Tâif’te Osman (r.a)’in amili idi- Hz. Osman için içerisinde keklik ve yaban eşeği eti bulunan bir yemek yaptı. (Hz. Osman, yemeğe davet etmek üzere) Hz. Ali’ye (bir elçi) gönderdi. (Elçi) geldiği zaman Hz. Ali develeri için (ağaçtan yaprak) silkmekteydi. Biraz sonra ellerinden yaprakları silkeleyerek (yemeğe) geldi. Kendisine “sen de ye” dediler.
“Siz onu ihramsız olan kimselere yediriniz. Çünkü biz ihramlıyız. Burada bulunan en cesur kimselere (yani size) soruyorum; Allah aşkına siz, Rasûlullah’a ihramlı iken bir adamın vahşi eşek hediye ettiğini fakat onu yemedeğini biliyor musunuz” dedi. Onlar da “evet” cevabım verdiler.
İzah:
Tahâvî, Şerhu meâni’l-âsâr, I, 386.
Hz. Ali Resûl-i Ekrem’in ihramh iken vahşî eşek eti yemediğini bildiği için kendisine ikram edilen vahşi eşek etini yememiştir. Çünkü kendisi de o anda ihrarıh idi. Kendisini bu yemeğe davet eden ve içlerinde Hz. Osman’ın da bulunduğu cemaatin de Resûl-i Ekrem’in ihramh iken vahşi eşek eti yemediğini bilmeleri gerekiyordu. İşte Hz. Ali Resûl-i Ekrem’in ihramh iken vahşi eşek eti yemediğini onlara hatırlatmak istedi ve hadiseyi metinde geçtiği şekilde hatırlattı. Orada “hazır bulunanlar olayı hatırlayarak Hz. Ali’yi tasdik ettiler.
Hz. İbn Abbas’ın rivayet ettiği bir hadis-i şerifde şu anlamdadır: es-Sa’b b. Cessâme, Rasûlullah (S.A.V.)’e Ebvâ’da yahut Veddân’da iken bir yaban eşeği hediye etti de bu hediyeyi kabul etmedi. es-Sa’b’ın üzüldüğünü yüzünden anlayınca,
“Almanıazlık etmezdim, alırdım, ama ihramhyız” buyurdu.[el-Fethu’r-rabbâni, XI, 237; Buhârî, cezâu’s-sayd; Nesâî, hac]
Hafız İbn Hacer’in beyânına göre bazıları bu hadise bakarak ihramlı-nın av eti yemesinin kesinlikle haram olduğuna hükmetmişlerdir. Çünkü bu hadiste Resûl-i Ekrem’in av eti yemekten kaçınması sadece ihramh oluşuna bağlanmıştır. Hz. Ali, İbn Abbas, İbn Ömer, el-Leys, es-Sevrî (r.a.) bu görüştedirler, fakat Müslim’in rivayet ettiği; “İhramlı olarak Talha b. Ubeydillah’ın yanında bulunuyorduk. Kendisine bir kuş hediye ettiler. Talha uyuyordu. Bazımız bundan yedik, bazımız da yemekten çekindik. Talha uyanınca yiyenlerin hareketini doğru buldu ve “Biz onu Resûlullah (S.A.V.) ile beraber yedik” dedi,”[Müslim, hac] anlamındaki hadis-i şerif ile Ebû Kata-de’nin rivayet ettiği, “Ya Resûlallah! Ben bir av vurdum, ondan artan bir parçayammdadır.” dedim. Bunun üzerine Nebi (S.A.V.) yanındaki cemaate ihramh oldukları halde “yeyin” buyurdular,”[Müslim, hac] anlamındaki hadis-i şerif ve Umeyr b. Seleme’nin, el-Behzî Nebi (S.A.V.)’e bir vahşi eşek hediye etti de Hz. Nebi Hz. Ebu Bekr’e arkadaşları arasında paylaştırmasını emretti,” [Zürkânî, Şerhu’l-Muvaîta’, III,’88, Fethu’r-rabbânî, XI, 246; Nesâî, hac; Beyhâkî es~Sünenü’l-kübrâ, V, 188.] anlamındaki hadis, ihramhmn av eti yemesinin caiz olduğunu ifade etmektedirler. Küfe ulemâsıyla Seleften bir cemaat de hadis-i şeriflere bakarak ihramhmn av eti yemesinin caiz olduğuna hükmetmiştir.
Ulemânın büyük çoğunluğuna göre ise, bu hadislerin arasını şu şekilde telif etmek mümkündür.
1. İhramlının av eti yemesinin helâl olduğunu ifade eden hadisler, ihramsız bir kimse kendisi için avlayıp da daha sonra ihramlı kimselere ikram ettiği avın etleriyle ilgilidir. İhramlının av eti yemesinin yasak olduğunu ifade eden hadisler ise, ihramsız bir kimsenin ihramlı bir kimseye ikram etmek üzere avladığı avlardır.
2. Bu konuda İmâm Mâlik daha başka telif şekilleri göstermiştir. Şöyle ki:
a. îhramh, daha ihrama girmeden önce avlanan avın etinden yiyebilir. Çünkü ihramlının av eti yemesinin helâl olduğunu ifâde eden hadisler ihramhnm ihrama girmesinden önce avlanan avların etidir.
b. İhramlının av eti yemesinin haram olduğunu ifade eden hadis-i şerifler ise ihramlının ihrama girmesinden sonra avlanan avlarla ilgilidir.
3. Osman (r.a.)’ın yaptığı bir başka te’lif şekli de şöyledir:
a. İhramlının av eti yemesinin caiz olmadığım ifade eden hadisler bizzat ihramlının kendisine ikram etmek üzere avlanan avlarla ilgilidir.
b. İhramlının av eti yemesinin helal olduğunu ifâde eden hadisler ise, ihramda olmayan kimselere ikram etmek üzere avlanan avlarla veya kendisine ikram edilmek üzere avlandığı halde başka bir ihramlıya ikram edilen avlarla ilgilidir.
Bu konuda “Bezlu’I-mechûd” yazarı şunları söylüyor: “Ben derim ki; biz Hanefîlere göre Resülullah’ın kendisine hediye edilen vahşi eşeği kabul etmeyişinin sebebi o eşeğin canlı olarak hediye edilmiş olmasıyla ilgilidir. Çünkü Buhârî’nin rivayet ettiği hadis[Buhârî, cezau’s-sayd] bunu ifade etmektedir. Eğer bu eşeğin avlanmış olarak hediye edildiği kabul edilirse, o zaman da bu hayvanı avcıya Resûl-i Ekrem’in gösterdiği ve bu sebepten ihramlı iken bu hayvanın etini yemekten kaçındığı düşünülebilir. Yoksa ihramlının av eti yemesinde bir sakınca yoktur. Nitekim es-Sa’b’dan rivayet edilen ve Beyhâkî’nin “sahih senedle rivayet edilmiştir” dediği “-Resülullah’ın kendisine ikram edilen bir vahşi eçek etinden yediğini” ifade eden hadiste bu ihtimali te’yid etmektedir.”