Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
ZEKAT BAHSİ
6. Zekat Memurunun Rızası
Beşîr b. el-Hasâsiyye’den; İbn Ubeyd kendi hadisinde “Onun adı (aslında Beşir değildi. Resûlullah (s.a.v.) ona Beşir adını verdi der. Rivayet edildiğine göre O, şöyle demiştir: Biz (Resûlullah (s.a.v.)’a:
Zekât memurları (vâcibten fazla zekât almakla) bize haksızlık ediyorlar. Bundan dolayı onların bize yaptıkları haksızlık kadarını mallarımızdan gizleyebilir miyiz? dedik. O’ (s.a.v.) da: “Hayır” buyurdu.
İzah:
Kütüb-i sitte içinde sadece Ebû Dâvûd rivayet etmiştir.
İbn Ubeyd’in, “asıl adı Beşir değildi” dediği râvinin adı Zahm b. Mabed’dir.[Hakkında bilgi için bk. İbnu’l-Esir, Üsdu’l-gâbe, I, 229-230; İbn Hacer, el-isâbe, I, 149.]
Peygamber (s.a.v.)’in, onların hadiste geçen sorusuna “hayır’ cevabını vermesi, malın bir kısmını zekât memurundan gizlemenin hıyanet sayılma-sındandır. Ayrıca Peygamber (s.a.v.), onlara “gizleyebilirsiniz” deyip mü-saaede etseydi, bazı mal sahipleri zekât memurunun haksızlık yapıp yapmayacağım bilmeden mal gizleme yolunu tutacaklardı. Yani gerek haksızlık yapan ve gerekse haksızlık yapmayan bütün zekât memurlarına aynı şeyi yapacaklardı. Dolayısıyla haksızlık yapmayan zekât memurlarına vacibten daha az zekât vermiş olacaklardı, ki bu hıyanettir. Şu da var: Belki de Peygamber (s.a.v.) onların mala olan sevgilerinden dolayı haksızlığa uğradıklarını zannettiklerini bildiğinden dolayı öyle cevap vermiştir. Yoksa verilmesi gerekenden fazlasının zekât memurlarına verilmesinin vacip olmadığı Peygamber (s.a.v.)’in bazı hadislerinde açıkça belirtilmiştir. Nitekim bu husus 1567 no’lu hadisin, “Kimden, bundan fazlası istenirse vermesin…” fıkrasında da geçmişti.
Bazıları “Peygamber (s.a.v.)’in onlara “hayır” cevabını vermesi, fitneyi önlemek içindir” demişlerdir. Şöyle ki, zekât memuru malın miktarı hususunda şüpheye düşecek olursa, mal sahibinden yemin etmesini ister. Şayet mal sahibi malın bir kısmını gizlemişse ve memur da ondan yemin istemişse, yalan yere yemin etmesi caiz olmadığından yemin ettiği takdirde günaha girmeye sebeb olacaktır. Yalan yere yemin edilmemesi ve arada bazı nahoş olaylar meydana gelmemesi için Peygamber (s.a.v.) onlara “Hayır (gizlemeyin)” cevabını vermiştir.