Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SAVM BAHSİ
DEVAM: 8. (Şabanın Sonunda Oruç Tutmakla) Ramazan’ı Karşılama (Önüne Geçme)
Ebu’l-Ezher, Muğîra b. Ferve’den; demiştir ki: Muaviye (r.a.) Hıms kapısı yanındaki Mishal manastırında ayağa kalkıp cemaate hitaben: Ey cemaat, biz (Şaban) hilali(ni) falan gün görmüştük. Ben oruca (ramazan’dan) önce başlayacağım, böyle yapmak isteyen yapsın dedi.
Bunun üzerine Malik b. Hubeyra es-Şebeî ayağa kalkıp; Ey Muaviye! Bu, Rasûlullah (s.a.v.)’ten duyduğun bir şey mi, yoksa kendi görüşün mü? dedi. Muaviye; Rasûlullah (s.a.v.)’ı “ayın başında ve sonunda oruç tutunuz” buyururken işittim, dedi
İzah:
Sadece Ebû Dâvud rivayet etmiştir.
Malik b. Hubeyre: Sahâbidir. Künyesi Ebu Said’dir. Hz. Peygamberden hadis rivayet etmiştir. Kendisinden de Ebu’l-Hayr Mersed b. Abdillah rivayette bulunmuştur. Mısır’ın fethine iştirak ettiği söylenir. Muaviye tarafından Hınıs’a vali olarak tayin edildiğinden Hınıslı sayılmıştır. Hâtİb el-Bağdâdî, onun, Mervân b. el-Hakem’in yönetimde bulunduğu zaman öldüğünü söylemektedir, (bk. İbn Hacer, Tehzîbu’t-Tehzİb, X, 24)
Rivayetten anlaşıldığına göre, Hz. Muaviye Humus yakınında bulunan ve Mishal adında biri tarafından yapılan bir manastırda halka hitâbetmiştir.
Manastır: Daha çok dağ başlarında şehir dışlarında olup rahiblerin yaşadıkları hıristiyan mabetlerine denir.
Hıms veya Hımış bugün Suriye toprakları içerisinde bulunan ve Humus diye bilinen şehirdir.
Metindeki ifâdeler Muaviye (r.a)’nin Şabanın sonunda orucu efdal gördüğünü ve bunu, Rasûlullah (s.a.v.)’tan duyduğu bir hadise istinaden yaptığını göstermektedir. Bundan önceki babda geçen ve Ramazanı karşılamayı men eden rivayet göz önüne alındığında, Muaviyenin o hadisi görmediği ve Hz. Peygamber’in, “ayın başında ve sonunda oruç tutun” emrinin Şaban’da dahil tüm aylar şâmil olduğunu zannettiği ortaya çıkar. Oysa Hz. Muaviye’nin verdiği haberdeki oruç tutma emri umûmidir. Şabanın sonundaki orucu nehyeden hadis ise, hâstır ve umûm ifâde eden haberden istisnayı gerektirir.
Avnu’l-mabud’da Fethü’l-Veddud’dan naklen şöyle denilir:
“Buradaki aydan maksadın ramazan ve ayın sonu lafzının ramazanın sonu olup ayın tamamını kaplamasını te’kid için gelmiş olması muhtemeldir. Yahut da aydan maksat, ramazan; sonundan murad da Şaban1 m sonudur, “son” kelimesinin ramazana izafesi de ona bitişik olduğu içindir. Bu durumda hitap ay sonunda oruç tutmayı âdet haline getirenlere olmuş olur. “Ay”dan maksadın tüm aylar olup “her ayın başında ve sonunda oruç tutunuz” mânâsının kastedilmiş olması da muhtemeldir.”