Sahih-i Buhari – Tefsir Tevbe Suresi – TEVBE SURESI

TEVBE SURESI

[ 4654 ] Bera İbn Azib’in şöyle söylediği rivayet edilmiştir: Son inen ayet, "Senden fetva isterler. De ki: Allah, babası ve çocuğu olmayan kimsenin mirası hakkındaki hükmü şöyle açıklıyor: … "(Nisa 176) ayeti; son inen sure ise, Berae suresidir.

Tezkiye ile zekatın, itaat ve ihlas anlamına geldiği söylenmiştir. Bu görüşü İbn Ebi Hatim, Ali İbn Ebi Talha kanalıyla senedli olarak İbn Abbas’tan nakletmiştir. O, "Onların mallarından zekat al ki, bununla onları temizleyesin ve arındırasın, "(Tevbe 103) ayetinin tefsirinde bunu söylemiştir.

Yine İbn Ebi Hatim Ali İbn Ebi Talha kanalıyla senedli olarak İbn Abbas’ın " … O’na ortak koşanların vay haline! Onlar zekatı vermezler … " (Fussılet 6-7) ayeti hakkında şöyle söylediğini aktarmıştır: "Onlar Allah’tan başka gerçek ilah olmadığını kabul etmezler."

Bu ayet Fussılet suresinde geçmektedir. İmam Buhari’ bu ayeti istidraden burada zikretti. İbn Abbas’ın zekatı itaat ve tevhid ile açıklaması, bu ayete dayanarak kafirlerin de şeriatın furuu ile sorumlu tutulduklarına dair bazı kimselerin yaptığı çıkarımı çürütmektedir.

İmam Buharı bu başlık altında en son inen ayet ve sure hakkında Bera İbn Azib’den nakledilen hadisi zikretti. En son inen ayet konusunda Bakara suresinin tefsirinde İbn Abbas’tan nakledilen bir hadis geçmişti. Ona göre en son inen ayet "riba ayeti" idi. Bu iki rivayet şu şekilde uzlaştırılır: Her iki sahabi de bu bilgiyi Hz. Nebi’den nakletmemiştir. Ulaşabildikleri rivayetleri tüme varım yöntemi ile inceleyip bu sonuçlara ulaşmışlardır.

Bu iki rivayet daha güzel biçimde şöyle uzlaştırılır: Her iki sahabi’ de belli bir açıdan son inen ayeti kastetmiştir.

Berae suresinin son inen sure olduğu meselesine gelince; bu ifade ile surenin bir kısmı veya çoğu kastedilmiştir. Çünkü Berae suresindeki bir çok ayet, Hz. Nebi’in vefat ettiği yıldan önce inmiştir. Daha net ifade edecek olursak; Berae suresinin baş kısmı Hz. Ebu Bekir’in hac ettiği hicretin 9. yılında, Mekke’nin fethinden hemen sonra inmiştir. Maide suresindeki " … İşte bugün sizin dininizi kemale erdirdim … "(Maide 3) ayeti, hicretin 10. Yılında Veda Haccı esnasında inmiştir. Dolayısıyla bu rivayetten, Tevbe suresinin çoğunun son inen sure olduğu anlaşılmaktadır. Hiç kuşkusuz bu surenin çoğu, Hz. Nebi’in son seferi olan Tebuk seferinde nazil olmuştur. Nasr suresinin tefsirinde, bu surenin en son inen sure olduğu rivayeti gelecektir. Orada konuyla ilgili rivayetler uzlaştırılacaktır.

Tevbe suresinin son inen sure olması ile surenin bir kısmının kastedildiği ileri sürülmüştür. [O bir kısmının hangi ayet olduğu konusunda da farklı görüşler ortaya atılmıştır.] Bir görüşe göre, "Fakat tevbe eder, namaz kılar … "(Tevbe 5) ayeti; bir başka görüşe göre ise, "Andolsun size kendinizden öyle bir Nebi gelmiştir … "(Tevbe 128) ayetidir. Ancak "Allah’a döneceğiniz günden korkun! … "(Bakara 281) ayetinin en son inen ayet olduğunu belirten görüş, en doğru olan görüştür. Nitekim bu konu, Bakara suresinin tefsirinde geçmişti. İbn Abdisselam şöyle nakletmiştir: "En son inen ayet, kelale ayetidir. Hz. Nebi bu ayetin inmesinden sonra elli gün yaşadı. Sonra Bakara suresindeki ayet indi."

باب: قوله: {فسيحوا في الأرض أربعة أشهر واعلموا أنكم غير معجزي الله وأن الله مخزي الكافرين} /2/.