Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
DEVAM: 63- Mekke’ye Gelince, Evine Dönmeden Önce Tavaf Edip İki Rekat Namaz Kılmak Ve Safa İle Merve Arasında Say Etmek
[ 1616 ] Abdullah İbn Örner r.a. şöyle anlatır: “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem hac veya umre için Mekke’ye geldiği zaman ilk yaptığı tavafın ilk üç şavtını koşarak, son dört şavtını ise yürüyerek yapmıştır. Sonra iki rekat namaz kılmış, daha sonra ise safa ile merve arasında sa’y yapmıştır. [ 1617 ] Abdullah İbn Ömer r.a. şöyle anlatır: “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem ilk yaptığı tavafın ilk üç şavtını koşarak, son dört şavtını ise yürüyerek yapmıştır. Sonra safa İle merve arasındaki batn-ı mesîl denilen (bugünkü İki yeşil direk arasındaki) yerde koşardı.”AÇIKLAMA:
İbn Battal şöyle der: “Buharî, yukarıdaki konu başlığını seçerek, umre yapmak isteyen kimsenin, tavaftan sonra, henüz Safa ile Merve arasında sa’y etmeden önce ihramdan çıkabileceğini iddia eden görüşe reddiyede bulunmayı amaçlamıştır. Bundan dolayı Urve’nin, “(Hacerü’i-Esved) köşesine el sürünce ihramdan çıktılar” sözünün, “Hacerü’l-Esved’i istilam edip tavaf ve sa’yi de yaptıktan sonra ihramdan çıktılar” şeklinde yorumlanması gerektiğini beyan etmiştir. Bu konudaki delili ise yukarıda Abdullah İbn Ömer’den rivayet edilen hadistir.”
Nevevî şöyle der: “Rükne (köşeye) el sürdüler” sözünden kasıt, Hacerü’l-Esved’e el sürmektir ki bu iş, tavafın en başında yapılır. Tavafın başında iken ihramdan çıkılamayacağı hükmü icmaen sabittir. Dolayısıyla bu sözü şöyle anlamak gerekir: “Rükne el sürüp tavafı ve sa’yi tamamladıktan sonra traş olup ihramdan çıktılar.” Anlam açık olduğu için bu şekilde olması gereken cümleyi kısaltarak söylemiştir. Alimler, tavaf tamamlanmadan önce ihramdan çıkılamayacağı konusunda icma etmiştir. Diğer yandan alimler çoğunluğuna göre, tavaftan sonra sa’y de yapılmalıdır. Daha sonra traş olunmalıdır.”
1614, 1615 nolu hadiste şöyle bir müşkiî vardır. Hz. aİşe (r.anha) söz konusu hacda adetli olduğu için tavaf yapamamıştı. Bu müşkil, ravinin, Hz. aişe’nin, Veda Haccı dışında yaptığı diğer bir haccı kasdettiği şeklinde yorumlanırsa ortadan kalkar. Çünkü Hz. Aişe, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’den sonra birçok kez hac yapmıştır.
Mekke’ye gelen kimsenin, öncelikle tavaf yapması müstehaptır. Çünkü Mescid-i Haram’ın tahiyyetü’l-mescid namazı tavaf ile olur. Bazı Şafiî alimler, bu hükümden, insanların içine çıkmayan güzel veya izzetli kadınları istisna etmiştir. Buna göre böyle kadınların, eğer Mekke’ye gündüz girmişler ise tavafı geceye kadar geciktirmeleri müstehaptır. Yine farz olan bir namazı cemaatle kılmayı, müekked veya kaza namazını kaçırmaktan endişe eden kimseler de bu hükümden müstesnadır. Çünkü bunların hepsi tavaftan daha önceliklidir.
Alimler çoğunluğuna göre kudüm tavafını terkeden kimseye hiçbir ceza yoktur.
İmam Malik ve Şafiilerden Ebû Sevr’e göre, kudüm tavafını terkeden kimsenin bir küçük baş hayvan kurban kesmesi gerektiği rivayet edilmiştir. Özürsüz olarak bile bile kudüm tavafını geciktiren kimsenin, (hatasını) telafi ederek devam edebilmesi konusunda, tıpkı tahiyyetü’l-mescid namazında olduğu gibi, olumlu ve olumsuz olmak üzere iki görüş bulunmaktadır.
Yukarıdaki hadise göre, tavafın abdestli olarak yapılması gerekir.