Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
83. SAÇA BİR ŞEYLER EKLEMEK
أنه سمع معاوية بن أبي سفيان عام حج، وهو على المنبر، وهو يقول، وتناول قصة من شعر كانت بيد حرسي: أين علماؤكم؟ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم ينهى عن مثل هذه، ويقول: (إنما هلكت بنو إسرائيل حين اتخذ هذه نساؤهم ).
[ 5932 ] Muaviye İbn Ebi Süfyan’dan rivayete göre, “O hac ettiği sene minber üzerinde -bir muhafızın elinde bulunan- bir tutam saçı elini uzatıp aldı ve şöyle dedi: (Ey Medineliler!) Nerede ilim adamlarınız? Ben Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem’i elimdeki gibisini kullanmaktan nehyederken ve bu arada şunları söylerken dinlemişimdir: Şüphesiz İsrailoğulları, kadınları bu gibi şeyleri edinmeye başlayınca helak oldu.”عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: (لعن الله الواصلة والمستوصلة، والواشمة والمستوشمة ).
[ 5933 ] Ebu Hureyre r.a.’dan rivayete göre “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: Allah saç ekleyen kadına da, saçına saç ekleten kadına da, döğme yapan kadına da, döğme yaptıran kadına da lanet etmiştir.”أن جارية من الأنصار تزوجت، وأنها مرضت فتمعط شعرها، فأرادوا أن يصلوها، فسألوا النبي صلى الله عليه وسلم فقال: (لعن الله الواصلة والمستوصلة ).
[ 5934 ] Aişe r.anha’dan rivayete göre ensardan bir kız evlendi ve daha sonra hastalanması sebebiyle saçları döküldü. Yakınları saçlarına saç eklemek istediler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’e sorunca, onlara: “Allah saç ekleyen kadına da, saç ekleten kadına da lanet etmiştir, buyurdu.”حدثني أحمد بن المقدام: حدثنا فضيل بن سليمان: حدثنا منصور بن عبد الرحمن قال: حدثتني أمي، عن أسماء بنت أبي بكر رضي الله عنهما :
[ 5935 ] Ebu Bekir r.a.’ın kızı Esma r.anha’dan rivayete göre, bir kadın Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in huzuruna gelerek: “Ben kızımı evlendirdim. Daha sonra bir hastalığa yakalandığı için başı{nın saçları) döküldü. Kocası ise bu kızın durumu sebebiyle bana çok ısrar ediyor. Onun saçlarına saç ekleteyim mi, dedi. Bunun üzerine Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem saç ekleyen ve saç ekleten kadınlar hakkında ağır sözler söyledi. “ [ 5936 ] Ebu Bekir r.a.’ın kızı Esma’dan: “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem saç ekleyen ve saç ekleten kadına lanet etmiştir” dediği rivayet edilmiştir.أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: (لعن الله الواصلة والمستوصلة والواشمة والمستوشمة ).
[ 5937 ] İbn Ömer r.a.’dan rivayete göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: “Allah saç ekleyen ve saç ekleten kadına da, döğme yapan ve döğme yaptıran kadına da lanet etmiştir.”Nafi: el-Veşm (denilen döğme çeşidi), dişlerin etrafındaki diş etlerinde olur demiştir.
Tekrar 5940, 5942 ve 5947
حدثنا آدم: حدثنا شعبة: حدثنا عمرو بن مرة: سمعت سعيد بن المسيَّب قال :
[ 5938 ] Said İbn el-Müseyyeb’den, dedi ki: “Muaviye Medine’ye geldiği son seferinde gelip bize bir hutbe verdi. Bu arada bir top saç çıkartarak: Ben bunu Yahudilerden başka bir kimsenin yapacağını sanmıyordum. Şüphesiz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem buna -yani saça saç ekleyen kadına- yalan ve batıl adını vermiştir.”AÇIKLAMA:
“Saça” ondan başka “bir şeyler eklemek” suretiyle onu ziyadeleştirmek. “Muhafızın elindeki bir tutam saçı eline aldı. .. Nerede alimleriniz?” Daha önce İsrailoğulları ile ilgili bahiste, bu hadiste o gün için Medine’de ilim adamlarının azlığına işaret olduğu belirtilmiş idi. Bu işe gösterdiği tepki hususunda ilim adamlarının yardımını almak yahut bundan önce böyle bir işe tepki göstermeyip susmaları dolayısıyla onların bu yaptıklarının uygun olmadığını söylemek için huzura getirilmelerini de istemiş olabilir.
“Şüphesiz İsrailoğulları … helak olmuştur.” Sözü geçen Said İbn elMüseyyeb’in naklettiği rivayette “Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in bu saç ekleme işine zur (yalan) adını verdiği haberi ulaşmıştır” denilmektedir. Katade’nin, Said’den diye naklettiği Müslim’deki rivayette ise “o zuru (yalanı) nehyetmiştir” şeklindedir. Hadisin sonlarında da: “Dikkat edin, işte zur (yalan) denilen şey de budur” ifadesi yer almaktadır. Katade dedi ki: Bununla kadınların saçlarını bez parçaları ile artırmalarını kastetmektedir.
Bu hadis. ister saç, ister başka bir şeyolsun, saça bir şeyler ekletmenin yasaklığı hususunda cumhurun lehine bir delildir. Cabir radıyallahu anh’ın rivayet ettiği:
“Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem kadının saçına herhangi bir şeyeklemesini yasaklamıştır” hadisi de desteklemektedir. Bu hadisi Müslim rivayet etmiştir.
el-leys, Ebu Ubeyde’den ve onun da pek çok fakihten naklettiğine göre bu hususta yasaklananın, saça saç ekletme olduğu kanaatindedir. Kadın, saçına bez ve daha başka saçın dışında birşeyler ekleyecek olursa yasağın kapsamına girmez. Ebu Davud sahih bir senedle Said İbn Cubeyr’den şöyle dediğini rivayet etmektedir: el-Karamil’de bir beis yoktur. Ahmed de böyle demiştir: el-Karamil ise “karmel”in çoğulu olup dalları uzun, yumuşak bir bitkidir. Burada kastedilen şey ise örükler halinde yapılan ve kadının saçına eklediği ipek ya da yün iplerdir.
“Kadının gereksiz yere saçına saç ekletmesi ve saçlarını traş etmesi.” Kadının saçına saç ekletmesi suretiyle saçını artırması haram olduğu gibi, zaruret olmadan saçlarını traş ettirmesi de haramdır. Taberi, Süfyan kızı Ümmü Osman yoluyla İbn Abbas’tan şöyle dediğini rivayet etmektedir: “Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem kadının saçlarını traş etmesini yasaklamıştır.” Bu hadis Ebu Davud’da bu yolla “kadınların (ihramdan çıkarken) saçlarını traş etmek yükümlülükleri yoktur. Onların yükümlülükleri saçlarını kısaltmaktan ibarettir” lafzı iledir. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.
“Ağır sözler söyledi.” Yani diğer rivayette açıkça ifade edildiği gibi lanet okudu. Aişe’nin rivayet ettiği hadiste de ondan saça saç ekletmeye ruhsat verdiğine dair nakledilen rivayetin batıl oluşuna da açık bir delalet vardır. Muaviye’nin rivayet ettiği hadiste ise (dökülen yahut kesilen) saçın olduğu halde bırakılmasının caiz olup onu gömmenin vacip olmadığını göstermektedir.
Hadisten Çıkan Diğer Sonuçlar
1- İmam minber üzerinde yasak olan şeyleri ifade eder. Özellikle de yaygın bir hal aldığını gördüğü konuda açık ve yaygın bir şekilde reddederek bu işin yasaklığını daha bir vurgular ve işlenmesinden sakınılmasını söyler.
2- Bir masiyet işleyen kimseleri, daha önceden aynı masiyeti işleyenlerin helak edilmesini söyleyerek korkutup uyarıro Nitekim yüce Allah: “Bu, zalimlerden uzak değildir.” (Hud, 11183) diye buyurmuştur.