Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
61- Aksıran Kimsenin Diyeceği, Etrafındakilerin Aksıran Kimseye Söyleyeceği ve Aksıran Kimsenin Karşılık Olarak Onlara Cevabı
1. Hz. Ali
20770 ( 1 ) Hz. Ali’nin bildirdiğine göre Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah ala kulli hal (=Her durumda Allah’a hamd olsun” desin. (Onu işiten kimse de): ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin” desin. Aksıran kimse de (bu duaya karşılık cevap olarak): ”Yehdıkumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin” desin.”
Ravi der ki: Ona: “Bunu Ebu Eyyub’dan mı rivayet ettin?” dediğimde: “Ali’den” karşılığını verdi.
[Hasen]Diğer tahric: Tirmizi (4/3, 4) rivayet etti. Heysemi, Mecma’uz-Zevaid’de (8/57): “Senedinde zayıf olan Yahya b. Abdi’l-Hamid el-Hımmani bulunmaktadır” dedi. Sözkonusu Ebu Eyyub rivayeti ileride (20774) gelecektir.
20771 (2)-Z Hz. Ali der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillahi Rabbil-alemin (=Alemlerin Rabbine hamd olsun” desin. Etrafındakiler de: ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin” desin. Aksıran kimse de (bu duaya karşılık cevap olarak): ”Yehdıkumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin” desin. ”
[Hasen]30772 (3)-Z Hz. Ali der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah ala kulli hal (=Her durumda Allah’a hamd olsun” desin. Yanındaki (onu işiten) kimse de: ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin” desin. Aksıran kimse de (bu duaya karşılık) cevap olarak: ”Yehdıkumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin” desin.”
[Hasen]2. Abdullah b. Cafer
20773 ( 1 ) Abdullah b. Cafer der ki: Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ak.sırdığı zaman kendisine: “Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin)” denilirdi. Allah Resulü de (Sallallahu aleyhi ve Sellem): “Yehdıkumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin) ” diye karşılık verirdi.
[Hasen]Heysemi, Mecma’uz-Zevaid’de (8/56) der ki: “Ahmed ve Taberani rivayet ettiler.
Senedinde zayıf olmasıyla birlikte hadisi hasen olan İbn Lehi’a bulunmaktadır. Diğer ravileri güvenilir kişilerdir.”
3. Ebu Eyyub
20774 ( 1 ) Ebu Eyyub bildiriyor: Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah ala kulli hal (=Her durumda Allah’a hamd olsun)” desin. Ona cevap verecek kimse de: ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin)” desin. Aksıran kimse de (bu duaya karşılık) cevap olarak: ”Yehdikellahu -veya- Yehdikumullahu veyuslihu balekum (=Allah sana -veya- size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin)” desin. ”
[Sahih]Diğer tahric: Darimi (2659), Tirmizi (2741) ve Nesai, Amelu yevm vel-Ieyle’de (213) rivayet ettiler.
20775 (2)- Ebu Eyyub bildiriyor: Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah ala kulli hal (=Her durumda Allah’a hamd olsun” desin. Ona teşmitte bulunacak kimse de: ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin” desin. Aksıran kimse de (bu duaya karşılık) cevap olarak: ”Yehdikumullahu ve yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin” desin.”
[Sahih]20776 (3)- Ebu Eyyüb, Allah Resulü’nden (Sallallahu aleyhi ve Sellem) bir önceki hadisin aynısını aktardı. Ancak rivayetinde şöyle geçmiştir: “Kendisi de: rr Yehdikellahu ve-yuslihu bdleke (=Allah sana hidayet versin ve halini ıslah etsin) -veya- Yehdikumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin” desin.”
[Sahih]4. Salim b. Ubeyd
20777 ( 1 ) Hilal b. Yisaf, Halid b. Urfata oğullarından olan bir adamdan, o da başka birinden bildiriyor: Salim b. Ubeyd ile birlikte bir yolculukta idim. Adamın biri aksırdı ve: “Es-selamu aleykum” dedi. Bunun üzerine Salim: “Sana da, annene de (selam olsun)” dedi. Sonra yürüdü ve adama: “Sanırım bu sözümden alındın” deyince, adam: “Annemi zikretmeni istemezdim” dedi. Salim şu karşılığı verdi. Bunu söylemekten kendimi alamıyorum. Ben, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ile birlikte bir yolculukta iken bir adam aksırıp: “Es-selamu aleykum” deyince, Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Sana da, annene de” dedi. Sonra şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah ala kulli hal (=Her halükarda Allah’a hamd olsun) -veya- Elhamdu lillahi Rabbil-alemin (=Alemlerin Rabbine hamd olsun” desin. Ona da (cevap olarak): ”Yerhamukumullah (=Allah size merhamet etsin) -veya- Yerhamukellalı” denilir. ” -Buradaki şüphe Yahya’ya aittir Aksıran kimse de (bu duaya karşılık) cevap olarak: ”Yeğfirullahu li ve lekum (=Allah, beni de, sizi de bağışlasın” der. ”
[Zayıf]Diğer tahric: Ebu Davud 4/307 (5031, 5032), Tirmizi 5/28 (2740) ve Nesai, Amelü’l-Yevm velleyle (16671) rivayet ettiler.
5. Hz. Aişe
20778 ( 1 ) Hz. Aişe der ki: Adamın biri Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’in yanında aksırdı ve: “Ey Allah’ın Resulü! Ne demeliyim?” diye sordu. Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Elhamdu lillah (=Allah’a hamd olsun)” deli buyurdu. Oradakiler: “Ey Allah’ın Resulü! Biz ne diyeceğiz?” diye sorunca: ”Yerhamukellah (Allah sana merhamet etsin)” deyin” buyurdu. Aksıran adam: “Ey Allah’ın Resulü! Ben onlara ne diyeceğim?” diye sorunca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Yehdikumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin)” de” buyurdu.
[Hasen]Heysemi (12903) der ki: “Hadisi Ahmed ve Ebu Ya’la rivayet etmiştir. Senedinde Ebu Ma’şer Necih vardır ki hadisi leyyin olan bir ravidir. Kalan ravileri güvenilir ravilerdir.”
6. Ebu Musa
20779 ( 1 ) Ebu Burde, babasından bildiriyor: Yahudiler, Allah Resulü’nün (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yanında aksırırlar ve: “Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin)” demesini arzu ederlerdi. Allah Resulü de (Sallallahu aleyhi ve Sellem) onlara: “Yehdikumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsinY’ derdi.
[Sahih]Diğer tahric: Buhari, edeb 10/608 (6244), Ebu Davud 5/291 (5038), Tirmizi 5/82 (2739) ve Taberani, M. el-Kebir (12/411) rivayet ettiler.
20780 (2)- Ebu Burde, babasından bildiriyor: Yahudiler, Allah Resulü’nün (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yanına gelip aksınrlar ve: “Yerhanmkellah (=Allah sana merhamet etsin)” demesini arzu ederlerdi. Allah Resulü de (Sallallahu aleyhi ve Sellem) onlara: “Yehdikumullahu ve-yuslihu balekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsinY’ derdi.
[Sahih]7. Seleme b. el-Ekva’
20781 ( 1 ) Seleme b. el-Ekva’ der ki: Ben, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’in yanında otururken bir adam aksırdı. Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ‘Terhamukellah (=Allah sana merhamet etsinY’ dedi. Adam bir daha aksırınca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Adam nezle olmuş” buyurdu.
[Sahih]Diğer tahric: Müslim, zühd 4/2292 (2993), Ebu Davud, edeb 4/308 (5037), Darimi, isti’zar: 2/369 (2661), Tirmizi, edeb 5/84 (2743, “hasen sahih”) rivayet ettiler.
20782 (2)- İyas b, Seleme, babasından bildiriyor: Bir adam Allah Resulü’nün (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yanında aksırınca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin) ” dedi. Adam ikinci veya üçüncü defa aksırınca, Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem): ”Bu nezle olmuş” buyurdu.
8. Ebu Hureyre
20783 ( 1 ) Ebu Hureyre bildiriyor: Allah Resulü (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu: ”Sizden biri aksırdığı zaman: ”Elhamdu lillah (=Allah’a hamd olsun)” desin. (Müslüman) kardeşi de ona: ”Yerhamukellah (=Allah sana merhamet etsin)” desin. Aksıran kimseye: ”Yerhamukellah (=Ailah sana merhamet etsin)” denildiği zaman ise kendisi: ”Yehdikumullahu ve-yuslihu blilekum (=Allah size hidayet versin ve halinizi ıslah etsin)” desin.”