Sahih-i Buhari – Tefsir Tevbe Suresi – 11. SADAKALAR HUSUSUNDA, MU MİNLERDEN GÖNÜLLÜ VER

11. “SADAKALAR HUSUSUNDA, MU’MİNLERDEN GÖNÜLLÜ VERENLERİ AYIPLAYANLAR … “(Tevbe 79) AYETİNİN TEFSİRİ

[ 4668 ] Ebu Mes’ud’dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Bize sadaka vermemiz emredilince, para karşılığı yük taşımaya başladık. Bir defasında Ebu Akil yarım sa’ hurma getirdi. Bir başkası da ondan daha çok getirdi. Bunun üzerine münafıklar:

"Allah’ın bu birinci adamın getirdiği sadakaya ihtiyacı yoktur. Diğeri ise sadece gösteriş olsun diye bunu yaptı," dediler. İşte bunun üzerine; "Sadakalar hususunda, müminlerden gönüllü verenleri ve güçlerinin yettiğinden başkasını bulamayanlan ayıplayıp onlarla alayedenler … " ayeti indi.

حدثنا إسحاق بن إبراهيم قال: قلت لأبي أسامة: أحدثكم زائدة، عن سليمان، عن شقيق، عن أبي مسعود الأنصاري قال:

 كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يأمر بالصدقة، فيحتال أحدنا حتى يجيء بالمد، وإن لأحدهم اليوم مائة ألف. كأنه يعرض بنفسه.

[ 4669 ] Ebu Mes’ud Ensari’nin şöyle söylediği rivayet edilmiştir: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem sadaka vermeyi emrediyordu. Bizler uğraşıp didinip bir müd sadaka getirirdik. Bugün onlardan birinin yüz binlik serveti var.

Ebu Mes’ud, öyle anlaşılıyor ki, burada üstü kapalı kendisinden bahsetmiştir.

Ebu Mes’ud yüzbinin temyizini zikretmemiştir. Belki bununla dirhemi, belki dinarı, belki de müddü kastetmiştir.

A’meş: "Ebu Mes’ud’un malı çoğaldı," demiştir. İbn Battal da şöyle demiştir: "Ebu Mes’ud, Nebi s.a.v. döneminde ellerindeki imkanları tasadduk ettiklerini, bugünün insanlarının zengin olmasına rağmen, tasadduk etmediğini ifade etmek istemiştir." Ancak İbn Battal’ın bu Yorumu pek isabetli değildir. Zeyn İbnu’l-Müneyyir de şunu söylemiştir: "Ebu Mes’ud, kendilerinin az mala sahip olmalarına rağmen sadaka verdiklerini, bunun için sıkıntıya girdiklerini, sonra Allah’ın kendilerine geniş imkanlar verdiğini ve kolaylıkla sadaka verdiklerini, hiçbir şekilde fakirlik korkusu duymadıklarını ifade etmek istemiştir."

Kanaatime göre Ebu Mes’ud, Allah’ın verdiği imkanlar sayesinde kolaylaşan sadakaya özen göstermenin, zorla para kazanıp sadaka vermeye çalışmadan daha evla olduğunu belirtmek veya Nebi s.a.v. döneminde geçim sıkıntısının bulunduğuna işaret etmek istemiştir. Çünkü Hz. Nebi döneminde fetihler ve ganimetler azdı. Onun ahirete irtihalinden sonra ise fetihler ve ganimetler sayesinde geçim kolaylaşmıştı.

باب: {استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم} /80/.