Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
VASAYA BAHSİ
DEVAM: 3. Vasiyette (Haddi Aşarak Varislere) Zarar Vermenin Kötülüğü
Ebû Hureyre Rasûlullah (S.A.V.)’in: “Şübhesîz ki erkek ve kadın altmış sene Allah’a itaatle çalışıp, çabalamalardan sonra, kendilerine ölüm (vakti) gelip çatar. Bunun üzerine (mallarından bir çoğunu vasiyet ederler. Yapmış oldukları bu) vasiyette (varislerine) zarar verirler de, ateşi hakketmiş olurlar” dediğini söyledi ve “… bu hükümler, ölenin yapacağı vasiyyetten ya da borcundan sonradır.”[Nisa 11.] (mealindeki âyet) ten “işte büyük kurtuluş budur”[Nisa 13.] (mealindeki âyet)e kadar okudu.
[Ebû Davud derki el-Esas b. Cabir, Nasr b. Ali’nin dedesidir.]İzah:
İbn el-Melik’e göre, altmış yıl Allah’a itaat ettikten sonra yap-tıkları vasiyet yüzünden cehenneme girmeye müstahak olan kadın ve erkeklerden maksat, vasiyyet hakkındaki dini ölçüleri bir tarafa atarak vârislerin tümüne zarar vermek maksadıyla malının üctebirinden fazlasını mirasçıların dışındaki kimselere vasiyyet eden kadın ve erkeklerdir. Yahutta mirasçıların bir kısmını mirastan mahrum etmek maksadıyla malının tümünü diğer mirasçılara hibe eden kadın ve erkeklerdir.
Bazılarına göre, burada vasiyyetleri sebebiyle cehennemlik olan kadın ve erkeklerden maksat; liyakatli olmayanlara mal verilmesini vasiyyet eden kadınlar ve erkekler olabileceği gibi, haklı olarak yaptığı bir vasiyyetinden cayarak ikinci bir vasiyette bulunan, ya da vasiyyetinin bir kısmını ibtal eden kadınlarla erkekler de olabilir.
Kişinin cehenneme girmeyi hakketmesi başkadır, cehenneme girmesi yine başkadır. Kişinin cehennemlik olması onun mutlak cehenneme girmesini gerektirmez. Çünkü Allah’ın affının imdada yetişip de cehenneme girmekten kurtulması mümkündür.[el-Mubarekfûrî, Tuhfetü’l Ahvezî, VI, 304.]
Metinde geçen “altmış sene” sözüyle gerçekten “altmış yıllık bir ömür, kastedilmiş değil çokluk kastedilmiştir. Bu bakımdan söz konusu kelime burada uzun yıllar anlamında kullanılmıştır.
Nitekim İbn Mâce’nin Sünen’inde bu kelime yerine geçen yetmiş sene kaydı da yine uzun yıllar anlamında kullanılmıştır.
Avnü’l Mâbûd yazarının ifade ettiği gibi konumuzu alakadar eden bu hadis-i şerif, vasiyyet ederken dini ölçülere uymayan kimseler hakkında büyük bir tehdidi ihtiva etmektedir.